Afgeplatte stuifzwam (Vascellum pratense)
ZijaanzichtZijaanzicht 2Oude exemplarenDwarsdoorsnede
De afgeplatte stuifzwam is een kleine paddenstoel (diameter 2 tot 6 cm) met de vorm van een omgekeerde peer en een afgeplatte bovenkant. Hij verschijnt  in de nazomer op open, grazige plaatsen zoals gazons, wegbermen en weilanden waar hij dikwijls heksenkringen vormt (8).  In jonge toestand zijn de vruchtlichamen wit tot crèmekleurig en bedekt met kleine stekeltjes die gemakkelijk loslaten (zie foto linksboven). Later worden ze wrattig, korrelig of kaal en verkleuren via geelachtig naar bruin. Er vormt zich dan een opening aan de top waaruit de sporen worden afgegeven (zie derde foto van links). Wanneer men een jonge paddenstoel doorsnijdt, is de inhoud nog helemaal wit, bij een wat ouder exemplaar ziet men bovenin olijfgroene sporen die door een vlies van het sponsachtige weefsel in de steel gescheiden zijn (zie foto rechtsboven) (1,10). Oude exemplaren van de afgeplatte stuifzwam kunnen nog wel enkele maanden op hun groeiplaats blijven staan (2,15). De paddenstoel komt in een groot deel van de wereld voor, behalve in Europa bij voorbeeld ook in Noord Amerika (5), Zuid Amerika (3), Australië (10) en Azië (12).

Naam

De genusnaam Vascellum betekent: "vaasje" of "urn", de soortnaam pratense: "in weiden groeiend". Lycoperdon pratense is een synoniem van Vascellum pratense (2). Op grond van morfologische en moleculair-biologische (4) kenmerken moet Vascellum echter  van Lycoperdon worden onderscheiden, hoewel op een Duitse Wikipedia-pagina het tegendeel wordt beweerd (14). Andere buikzwammen, zoals Lycoperdon, Bovista en Calvatia, verschillen van Vascellum doordat daar geen vlies tussen het sporenvormende weefsel (de gleba) en het steelweefsel aanwezig is (6,7,9,11). Lycoperdon hiemale, Lycoperdon depressum en Vascellum depressum zijn andere synoniemen van Vascellum pratense (5).

Eetbaarheid/nut

In jonge toestand (wanneer de inhoud van de paddenstoel nog wit is) is de afgeplatte stuifzwam eetbaar. De vruchtlichamen zijn echter niet erg smakelijk (2,10) en men moet oppassen voor verwisseling met jonge exemplaren van de dodelijk giftige groene knolamaniet (13).

Waar gevonden

Afgeplatte stuifzwammen verschenen in de afgelopen jaren dikwijls in de bermen van de oude Rijksstraatweg (tussen de brug over het Van Starkenborghkanaal en de rotonde bij het gemeentehuis), in de oostberm van de Wilhelminalaan (bij de dierenartspraktijk) en in de noordberm van de Hanckemalaan (in een groenstrook tussen een verhard wandelpad en de verharde weg). Steeds op grazige plaatsen, vaak op enigszins verstoorde of omgewerkte grond. En meestal aan het eind van de maand augustus.

Literatuur


1. Afgeplatte stuifzwam. Webdocument op nl.wikipedia.org.
2. Bernoux JY (2014) Lycoperdon pratense Pers. 1797 = Vascellum pratense (Pers.) Kreisel 1962 (Vesse-de-loup à diaphragme, vesse-de-loup des Prés) Webdocument op www.champyves.fr.
3. Cortez VG, Baseia IG, Silveira RMB (2013) Gasteroid mycobiota of Rio Grande do Sul, Brazil: Lycoperdon and Vascellum. Mycosphere 4:745-758.
4. Krüger D, Binder M, Fischer M, Kreisel H (2001) The Lycoperdales. A molecular approach to the systematics of some gasteroid mushrooms. Mycologia 93:947-957.
5. Lycoperdon pratense Pers. - Meadow Puffball. Webdocument op www.first-nature.com.
6. Martín MP (1994) Vascellum pratense (Pers.:Pers.) Kreisel. [Ficha Técnica No.229] Revista Catalana de Micologia, Març 1994:16-17.
7. Tanchaud P (2015) Vascellum pratense (Pers.:Pers.) Kreisel. Webdocument op www.mycocharentes.fr.
8. Terashima Y, Ogiwara K, Kojima M, Kubo c, Seki A, Fujiie A (2002) Primers based on specific ITS sequences of rDNAs for PCR detection of two fairy ring fungi of turfgrass, Vascellum pratense and Lycoperdon pusillum. Mycoscience 43:261-265.
9. Vascellum pratense. Webdocument op www.fichasmicologicas.com.
10. Vascellum pratense – an edible puffball. Webdocument on "Tall trees and Mushrooms" blog, morrie2.wordpress.com/tag/australian-edible-mushrooms.
11. Vascellum pratense (Pers.:Pers.) Kreisel. Webdocument op www.funghiitaliani.it.
12. Vyas D, Chaubey A, Dehariya P (2014) Biodiversity of mushrooms in Patharia forest of Sagar (M.P.)-III. Int J Biodiv Conserv 6:600-607.
13. Wiesenstaubbecher, Wiesenstäubling, Niedergedrückter Stäubling, Münzstäubling, Wiesenbovist. Vascellum pratense. Webdocument op www.123pilze.de.
14. Wiesen-Stäubling. Webdocument op de.wikipedia.org.
15. Wiesen-Stäubling Lycoperdon pratense. webdocument op tintling.com.

Terug naar de soortenlijst