Blauwvlekkende roodsteelfluweelboleet (Xerocomus cisalpinus)
HoedoppervlakOnderzijdeZijaanzichtHoedoppervlak2
De blauwvlekkende roodsteelfluweelboleet is een paddenstoel die een hechte samenwerking (ectomycorrhiza) aangaat met verschillende boomsoorten. Hij kan bij naaldbomen voorkomen (4,10,12,13), maar groeit vooral bij loofbomen (eiken, minder vaak beuken, haagbeuken of ratelpopulieren) in parken, lanen en wegbermen (1,2,4-7,10,14). Het hoedoppervlak is in lichte mate bol en de hoedhuid is bruin van kleur, maar krijgt spoedig barstjes waarbij er een dunne laag van rood, onderhuids  vlees zichtbaar wordt. De buisjes aan de onderzijde van de hoed zijn geel en verkleuren bij beschadiging langzaam blauwgroen. Ze eindigen in grote, hoekige poriŰn . De poriŰnlaag is aanvankelijk citroengeel maar krijgt bij oudere exemplaren een groenige aanblik.  De steel van de paddenstoel is van boven heldergeel, maar aan de onderkant bedekt met dieprode vezels. Wanneer de steel wordt doorgesneden, verkleurt het bleke vlees bij de steelbasis langzaam blauwgroen. Aan die basis is dan ook dikwijls een stukje steelweefsel te zien dat een purperrode kleur heeft. De hoed van de vruchtlichamen  kan een diameter van 10 cm  hebben (13), maar blijft meestal kleiner, 4 tot 7 cm (1,2,14). Gangen die maden in de paddenstoel hebben geknaagd en vraatplekken van slakken zien er roodbruin uit (2,9). Uit moleculair-biologisch en morfologisch onderzoek bleek dat X.cisalpinus binnen de groep van de roodsteelfluweelboleten als een afzonderlijke soort kan worden onderscheiden (8).

Naam

Het Griekse woord xeros betekent "droog" en kome is haardos, dus een Xerocomus is een "droge pruik". Vermoedelijk heeft dit betrekking op het hoedoppervlak van de paddenstoel, dat droog aanvoelt. De soortnaam cisalpinus betekent "aan deze zijde van de Alpen" (4,13). De naamgevers meenden dat de paddenstoel vooral aan de zuidkant (Romeinse kant) van de Alpen voorkwam, maar dat bleek later niet juist te zijn (4,6).  De paddenstoel komt voor in een groot deel van Europa, in ieder geval van Z.Spanje (5) tot het zuiden van ScandinaviŰ (11). Xerocomellus cisalpinus, Boletus cisalpinus en Xerocomus chrysenteron f. gracilis zijn synoniemen van Xerocomus cisalpinus (3,7,12,13).

Eetbaarheid/nut

Blauwvlekkende roodsteelfluweelboleten worden beschouwd als eetbaar, maar de vruchtlichamen zijn waterig en hebben vrijwel geen smaak (13). Alleen in gekookte toestand kan de paddenstoel worden gegeten.Bij het verzamelen van fluweelboleten bestaat echter het risico dat de paddenstoelen zijn besmet met zwameters (zoals de goudgele zwameter). Door zwameters besmette paddenstoelen zijn giftig  (9).

Waar gevonden

Wij hebben een aantal exemplaren van de blauwvlekkende roodsteelfluweelboleet aangetroffen in de zuidberm van de Hanckemalaan (groenstrook tussen de verharde weg en een verhard fietspad), bij zomereiken. Iets ten westen van de afslag van de Fazantenlaan.

Literatuur

1. Finsprukken r°rhat Xerocomellus cisalpinus (Simonini, H. Ladurner & Peintner) Klofac. In: Danmarks Svampeatlas (svampe.databasen.org).
2. Hills AE (2008) The genus Xerocomus. A personal view, with a key to the British species. Field Mycology 9:77-96.
3. Klofac W (2011) Rotfu▀r÷šhrlinge (Gattung Xerocomellus) in aktueller Sicht. Ísterr Z Pilzk 20:35-43.
4. Lehr T, Schreiner J (2006) Xerocomus cisalpinus fŘr Deutschland nachgewiesen. Z Mykol 72:123-136.
5. Mu˝oz JA, Cadi˝anos Aguirre JA, Fidalgo E (2008) Contribuciˇn al catßlogo corolˇgico del gÚnero Xerocomus en la Peninsula Iberica. Bol Soc Micol Madrid  32:249-277.
6. Noordeloos ME (2007) Hoe raak ik thuis in de boleten - 7. De fluweelboleten (Xerocomus) van Nederland. Coolia 50:1-20.
7. Noordeloos ME (2017) Xerocomus cisalpinus. Webdocument op www.verspreidingsatlas.nl.
8. Peintner U, Ladurner H, Simonini G (2003) Xerocomus cisalpinus sp. nov., and the delimitation of species in the X. chrysenteron complex based on morphology and rDNA-LSU sequences. Mycol Res 107:659-679.
9. Starkblauender Rotfu▀r÷hrling. Webdocument op www.123pilze.de.
10. Tanchaud P (2012) Xerocomus cisalpinus Simonini, Ladurner & Peintner  . Webdocument op www.mycocharentes.fr.
11. Taylor A, Eberhardt U (200 ) Slńktet Xerocomus i Sverige. Svensk Mykologisk Tidskrift 27:35-48.
12. Watling R, Hills A (2004) A new combination for a newly recorded British Bolete. Kew Bull 59:169.
13. Xerocomellus cisalpinus (Simonini, H. Ladurner & Peintner) Klofac. Webdocument op www.first-nature.com.
14. Xerocomus cisalpinus Simonini, H. Ladurner & Peintner . Webdocument op boletales.com.

Terug naar de soortenlijst