Dikrandtonderzwam (Ganoderma australe)

Dikrandtonderzwam FanerwegDikrandtonderzwam van boven

De dikrandtonderzwam is een grote, schijfvormige en steelloze, meerjarige houtzwam die groeit op de stammen van allerlei loofbomen, vooral beuk, eik, esdoorn, paardenkastanje en wilg. In zeldzame gevallen kan hij ook naaldbomen (2,5,6) en ginkgo (7) aantasten. De vruchtlichamen kunnen 40 cm breed, 25 cm diep en 10 cm dik worden. Ze zijn hard, knobbelig en aan de bovenzijde dikwijls met roestbruin sporenstof bedekt. Er kunnen meerdere exemplaren dakpansgewijs boven elkaar aanwezig zijn, meestal bij de stamvoet. De bovenzijde van de paddenstoel is cacaobruin van kleur, de onderzijde en de zijkant beige of wit. De poriën aan die onderzijde zijn klein en staan dicht opeen (4 tot 5 per mm). De zwam kan verzwakte bomen via een wond in de bast infecteren. Hij veroorzaakt witrot door vooral de lignine van het hout af te breken en de cellulose relatief ongemoeid te laten, waardoor het hout een sponsachtige structuur krijgt. Na het afsterven van de boom kan de paddenstoel op de dode stobbe nog jaren voortleven (3,10).

Naam


De genusnaam Ganoderma betekent "glanzende huid", de soortnaam australe "zuidelijk" (5). Dit laatste heeft mogelijk betrekking op het feit dat de paddenstoel een voorkeur heeft voor warme en zonnige standplaatsen en in de tropen en het Middellandse Zeegebied meer voorkomt dan in het noorden. Ganoderma adspersum is een synoniem van Ganoderma australe.

Eetbaarheid/nut


Dikrandtonderzwammen zijn niet eetbaar. De paddenstoel bevat wel plantenstoffen met antibacteriële (1) en antitumor (8) werking, naast enzymen die voor biotechnologen interessant zijn omdat ze mogelijk bij afvalverwerking (9) en de afbraak van pesticiden (4) kunnen worden ingezet.


Waar gevonden


DIkrandtonderzwammen hebben we aangetroffen aan de stamvoet van een oude, doorgezaagde maar nog levende wilg aan de Fanerweg. Jonge exemplaren van vermoedelijk dezelfde soort hebben we gezien op stamvoeten van wilgen bij de Fazantenlaan en Koperwiek, en op wortelresten van gerooide bomen langs de Brilweg en de Julianalaan.

Literatuur


1. De Fatima Albino Smania E, Delle Monache F, Yunes RA, Paulert R, Smania A (2007) Antimicrobial activity of methyl australate from Ganoderma australe. Revista Brasileira de Farmacognosia 17:14-16.
2. De Simone D, Annesi T (2012) Occurrence of Ganoderma adspersum on Pinus pinea. Phytopathologia Mediterranea 51:374-382.
3. Dikrandtonderzwam? Een monumentale boom verdient beter! Webdocument op www.bomenwacht.nl.
4. Dritsa V, Rigas F, Doulia D, Avramides EJ, Hatzianestis I (2009) Optimization of culture conditions for the biodegradation of lindane by the polypore fungus Ganoderma australe. Water Air Soil Pollut 204:19-27.
5. Ganoderma australe (Fr.) Pat. - Southern Bracket. Webdocument op www.first-nature.com.
6. Graebner H u.Ä. Wulstiger Lackporling. Webdocument op de.wikipedia.org.
7. Kooi RE, Lever J, Adema JPHM (2010) Korte mededeling - Dikrandtonderzwam (Ganoderma australe (Fr.) Pat.) op Japanse notenboom (Ginkgo biloba L.) Gorteria 34:91.
8. Léon F, Valencia M, Rivera A, Nieto I, Quintana J, Estévez F, Bermejo J (2003) Novel cytostatic lanostanoid triterpenes from Ganoderma australe. Helv Chim Acta 86:3088-3095.
9. Mendonça RT, Jara JF, González V, Elissetche JP, Freer J (2008) Evaluation of the white-rot fungi Ganoderma australe and Ceriporiopsis subvermispora in biotechnological applications. J Ind Microbiol Biotechnol 35:1323-1330.
10. Schwarze FWMR, Ferner D (2003) Ganoderma on trees - Differentiation of species and studies of invasiveness. Webdocument, ENSPEC Pty Ltd.


Terug naar de soortenlijst