Eekhoorntjesbrood (Boletus edulis)
Eekhoorntjesbrood langs De GastEekhoorntjesbrood BoltslaantjeEekhoorntjesbrood BoslaanEekhoorntjesbrood Boltslaan 2
Het eekhoorntjesbrood is een opvallende paddenstoel die in symbiose (ectomycorrhiza) leeft met verschillende boomsoorten (vooral eik en beuk). De hoed kan in zeldzame gevallen een diameter van 30 tot 35 cm bereiken, maar blijft meestal kleiner (2). Hij is aan de bovenzijde bleekbruin, hazelnootbruin of kastanjebruin.  De poriën aan de onderzijde zijn aanvankelijk witachtig van kleur, maar verkleuren bij oudere exemplaren naar geelgroen. De steel is gebroken wit tot lichtbruin en bedekt met een netwerkpatroon van opstaande ribbeltjes. In een Italiaans onderzoek bleek er tussen de hoeveelheid ondergronds mycelium en het aantal bovengrondse vruchtlichamen geen enkel verband te bestaan; vruchtlichamen konden talrijk zijn terwijl de bodem slechts weinig mycelium bevatte (5). In Nederland  komt de soort vooral voor in lanen en bermen op zandige of lemige bodem.
  
Naam

Het Latijnse woord boletus  en het Griekse woord bolites betekenen beiden "paddenstoel". De soortsnaam edulis betekent "eetbaar" (1).


Eetbaarheid/nut


Eekhoorntjesbrood is een bijzonder smakelijke paddenstoel (6,7), rijk aan eiwit en het koolhydraat trehalose (8). Onverzadigde aldehyden en ketonen met acht koolstofatomen bepalen het krachtige aroma (4). De zwam wordt in Centraal en Zuid Europa op grote schaal verzameld en in gedroogde toestand in supermarkten en groentenwinkels verkocht (2). Men is er echter nog niet in geslaagd om de vruchtlichamen voor commerciële doeleinden te kweken (3). Oude exemplaren zijn dikwijls door maden aangetast en dan niet langer eetbaar. Ook naaktslakken, muizen en eekhoorns doen zich aan de zwam te goed. Eekhoorntjesbrood bevat allerlei biologisch aktieve verbindingen (zie 6,7,9,10), zoals ergosterol, lectines, virusremmers, anti-oxidanten en fytochelatines (oligopeptiden die zware metalen kunnen binden zodat de paddenstoel tegen hun giftige werking wordt beschermd). Eekhoorntjesbrood langs wegen of op vervuilde grond mag beslist niet voor consumptie worden verzameld, omdat de paddenstoel dan hoge concentraties van zware metalen kan bevatten.

Waar gevonden


Wij hebben eekhoorntjesbrood aangetroffen in de bermen van Gast en Boltslaan, en langs het noordelijk deel van de Boslaan. Meestal bij zomereiken.


Literatuur


1. Boletus edulis Bull. - Cep, Porcini or Penny Bun Bolete. Webdocument op www.first-nature.com.
2. Graebner H u.Ä. Gemeiner Steinpilz. Webdocument op de.wikipedia.org.
3. Hall IR, Yun W, Amicucci A (2003) Cultivation of edible ectomycorrhizal mushrooms. Trends in Biotechnology 21:433-438.
4. Misharina TA, Muhutdinova SM, Zharikova GG, Terenina MB, Krikunova NI (2009) The composition of volatile components of cepe (Boletus edulis) and oyster mushrooms (Pleurotus ostreatus). Appl Biochem Microbiol 45:187-193.
5. Peintner U, Iotti M, Klotz P, Bonuso E, Zambonelli A (2007) Soil fungal communities in a Castanea sativa (chestnut) forest producing large quantities of Boletus edulis sensu lato (porcini): where is the mycelium of porcini? Environmental Microbiology 9:880-889.
6. Ribeiro B, Lopes R, Andrade PB, Seabra RM, Gonçalves RF, Baptista P, Quelhas I, Valentao P (2008) Comparative study of phytochemicals and antioxidant potential of wild edible mushroom caps and stipes. Food Chemistry 110:47-56.
7. Rockefeller A a.o. Boletus edulis. Webdocument op en.wikipedia.org.
8. Tsai SY, Tsai HL, Mau JL (2008) Non-volatile taste components of Agaricus blazei, Agrocybe cylindracea and Boletus edulis. Food Chemistry 107:977-983. 
9. Von Wright A, Knuutinen J, Lindroth S, Pellinen M, Widén KG, Seppä EL (1982) The mutagenicity of some edible mushrooms in the Ames test. Food Chemistry and Toxicology 20:265-267.
10. Zheng S, Li C, Ng TB, Wang HX (2007) A lectin with mitogenic activity from the edible wild mushroom Boletus edulis. Process Biochemistry 42:1620-1624.

Terug naar de soortenlijst