Grote oranje bekerzwam (Aleuria aurantia)
Bekerzwam bij NH kerkOranje bekerzwam onderkant
In Engeland en Amerika wordt de oranje bekerzwam orange peel fungus (sinaasappelschilzwam) genoemd, wat een heel toepasselijke naam is. Van een afstand bezien lijkt hij inderdaad op een weggegooide sinaasappelschil. De zwam leeft van de afbraak van dood plantaardig materiaal (6,7,9,10). Hij heeft een voorkeur voor kale, vochtige, voedselrijke klei-, leem- of zandgrond en kan tijdens de herfst of de winter in bossen, parken, en lanen verschijnen.

Het bekervormige vruchtlichaam is aan de bovenzijde helder oranje en glad (zie linkerfoto), aan de onderzijde (althans in jonge toestand) witachtig of vleeskleurig, en fijnkorrelig of melig van textuur (zie rechterfoto). In tegenstelling tot de meeste andere bekerzwammen kan Aleuria aurantia behoorlijk groot worden (minstens tien centimeter). De witte sporen worden aan de bovenkant gevormd. De rand van de paddenstoel heeft de neiging om in te scheuren, ook kunnen er stukjes van het "hoedvlees" afbreken.

 
Naam
 
De soortnaam aurantia betekent “goudkleurig” of "oranje" (1), de genusnaam Aleuria "als tarwemeel". Dit laatste heeft wellicht betrekking op de wegwolkende witte sporen. Peziza aurantia, Peziza coccinea en Helvella coccinea zijn synoniemen van Aleuria aurantia (1).
 
Eetbaarheid/nut
 
Over de eetbaarheid van de oranje bekerzwam zijn de meningen verdeeld: sommigen beschouwen hem als oneetbaar, anderen als eetbaar maar niet erg smakelijk (7). De paddenstoel bevat een l-fucose-specifiek lectine, waarvan de functie lange tijd onbekend was. Onlangs werd ontdekt dat dit lectine de groei van andere schimmels remt en de bekerzwam in de competitie met concurrenten voordeel verschaft (2). Het lectine is giftig voor nematoden en insecten en beschermt de paddenstoel daarom ook tegen vraat (4,5). De oranje kleur van de bekerzwam wordt veroorzaakt door een carotenoïde pigment (8) waarvan de structuur opgehelderd is (3).
 
Waar gevonden
 
Wij hebben de grote oranje bekerzwam aangetroffen op omgewoelde grond langs een greppel die het terrein van de NH kerk aan de noordkant omgeeft.
 
Literatuur
 
1. Aleuria aurantia (Pers.) Fuckel - Orange Peel Fungus. Webdocument op www.first-nature.com.
2. Amano K, Katayama H, Saito A, Ando A, Nagata Y (2012) Aleuria aurantia lectin exhibits antifungal activity against Mucor racemosus. Bioscience, Biotechnology, and Biochemistry 76:967-970.
3. Arpin N, Kjøsen H, Francis GW, Liaaen-Jensen S (1973) The structure of aleuriaxanthin. Phytochemistry 12:2751-2758.
4. Bleuler-Martínez S, Butschi A, Garbani M, Wälti MA, Wohlschlager T, Potthoff E, Sabotic J, Pohleven J, Lüthy P, Hengartner MO, Aebi M, Künzler M (2011) A lectin-mediated resistance of higher fungi against predators and parasites. Molecular Ecology 20:3056-3070.
5. Kempken F (2011) Fungal defences against animal antagonists - lectins and more. Molecular Ecology 20:2676-2677.
6. Kuo M (2005) Aleuria aurantia. Webdocument op www.mushroomexpert.com.
7. Lenaerts B (z.j.) Grote oranje bekerzwam. Webdocument op home.scarlet.be/benny.lenaerts.
8. Liaaen-Jensen S (1965) On fungal carotenoids and the natural distribution of spirilloxanthin. Phytochemistry 4:925-931.
9. Raschka A (z.j.) Gemeiner Orangebecherling. Webdocument op de.wikipedia.org.
10. Van Halm H (2004) Oranje bekerzwammen. Trouw, 23 november 2004.

Terug naar de soortenlijst