Hooilandwasplaat (Hygrocybe glutinipes)
ZijaanzichtBovenaanzichtOnderaanzichtAanhechting plaatjes
Hooilandwasplaten zijn zeldzame paddenstoelen die als enkel exemplaar of in kleine groepjes  kunnen verschijnen in onbemest grasland, op plaatsen waar het gras kort is en gemengd met mos.  De bodem kan vochtig of droog, zuur tot neutraal, en zandig of lemig zijn. De diameter van de paddenstoel is klein, 2 tot 4 centimeter. De hoed is aanvankelijk licht gewelfd, maar wordt later vlakker en kan dan een indeuking in het midden krijgen. Zowel de hoed als de steel voelen, vooral bij vochtig weer en in verse toestand, erg slijmerig en kleverig aan. De kleur van de paddenstoel kan variëren van geel-oranje tot geel, terwijl oude exemplaren kunnen verbleken. De hoed is vanaf de rand en vrijwel tot het centrum doorschijnend gestreept. De plaatjes aan de onderzijde zijn breed aangehecht of lopen enigszins af langs de steel. Ze zijn nogal dik, hebben een witte, gele of geeloranje kleur, en staan vrij ver uiteen (1,2,10). In vele Westeuropese landen staat de hooilandwasplaat te boek als een soort die in zijn voortbestaan wordt bedreigd (9). Ook in Zweden is de paddenstoel zeldzaam (7). Hoewel hooilandwasplaten bij voorkeur in grasland opduiken, kunnen ze in zeldzame gevallen ook groeien in een bos, vooral in essen-elzenbos (3,4,11). 

Naam

De Latijnse soortnaam glutinipes betekent "kleverige voet" (2). De genusnaam Hygrocybe is van twee Griekse woorden afgeleid en betekent: "vochtig hoofd". Hygrocybe aurantioviscida en Hygrocybe citrina var. glutinipes zijn synoniemen van Hygrocybe glutinipes (2). Ook Hygrocybe ortoniana is mogelijk een synoniem (6), maar volgens Nederlandse mycologen gaat het daarbij om een afzonderlijke soort, die "kleverige wasplaat" wordt genoemd. We meenden aanvankelijk dat we een andere dubbelganger, de kabouterwasplaat (Hygrocybe insipida), hadden gevonden, maar het biotoop waar we de paddenstoel aantroffen was niet echt kenmerkend voor deze soort. Via het forum van waarneming.nl werd onze paddenstoel uiteindelijk gedetermineerd als de hooilandwasplaat. Voor die soort was onze groeiplaats wél kenmerkend (vochtige voedselarme wegberm, grasland dat niet wordt bemest en dat regelmatig wordt gemaaid) (2). Over de oecologie van de hooilandwasplaat is een Duits artikel verschenen, dat we helaas niet hebben kunnen raadplegen (5).

Eetbaarheid/nut

Hooilandwasplaten zijn niet eetbaar (en veel te zeldzaam om op te eten).

Waar gevonden

Op 8 augustus 2017 troffen we een hooilandwasplaat aan in de noordberm van het wandelpad dat vanaf de Heemskerkstraat in westelijke richting tussen de sportvelden loopt. De berm is schraal en onbemest en het gras wordt door de gemeente kort gehouden. Op 12 augustus 2017 vonden we er een tweede exemplaar. Vooral dit tweede vruchtlichaam was super-slijmerig, zowel aan de hoed als aan de steel. Hooilandwasplaten zijn ook in de omgeving van Zuidhorn aangetroffen, onder andere in de Doezumermieden (8) en in het natuurgebied De Onlanden (12).

Literatuur


 1. Bas C, Noordeloos ME (1990) Hygrocybe glutinipes (J.Lange) R.Haller. In: Flora Agaricina Neerlandica, Vol.2, p.110.
2. Hygrocybe glutinipes var. glutinipes (J. E. Lange) R. Haller Aar. Glutinous Waxcap. Webdocument op www.first-nature.com.
3. Halbwachs H, Karasch P, Griffith GW (2013) The diverse habitats of Hygrocybe - peeking into an enigmatic lifestyle. Mycosphere 4:773-793.
4. Jordal JB, Evju M, Gaarder G (2016) Habitat specificity of selected grassland fungi in Norway. Agarica 37:5-32.
5. Keil D  (1999) Hygrocybe glutinipes - ein Beitrag zum Verständnis einer wenig bekannten Satflingsart. Z Mykol Beih 9:59-68.
6. Leelavathy KM, Manimohan P, Arnolds EJM (2006) Hygrocybe in Kerala State, India. Persoonia 19:101-151.
7. Öster M (2008) Low congruence between the diversity of waxcap (Hygrocybe spp.) fungi and vascular plants in semi-natural grasslands. Bas Appl Ecol 9:514-522.
8. Raangs K, Somhorst I (2012) Paddenstoelennieuws uit Groningen - I. Groningen in vogelvlucht. Coolia 55:49-54.
9. Schleimfußsaftling, Klebriger Saftling. Webdocument op www.123pilze.de.
10. Somerset Environmental Records Centre. Waxcap Information and Key. Webdocument op www.somersetwildlife.org/biodiversity
11. Tanchaud P (2015) Hygrocybe glutinipes (Lange) Haller.  Webdocument op www.mycocharentes.fr.
12. Waarnemingen 2009. Webdocument op www.natuurindeonlanden.nl.

Terug naar de soortenlijst