Oranje mestzwammetje (Cheilymenia granulata) ?
Mestzwammetjes SmitparkMestzwammetjes Smitpark 2Mestzwammetjes detail
Het oranje mestzwammetje is een heel klein paddenstoeltje dat dikwijls verschijnt op koeienvlaaien en soms ook op geiten- of paardenmest (4,5,7,10). De vruchtlichamen hebben een diameter van 1 tot maximaal 3 millimeter, en een hoogte van 0,5 tot 1,5 millimeter. Ze zijn ongesteeld, zien eruit als vlakke of enigszins holle schijfjes, en groeien meestal in groot aantal bijeen. Het hymenium aan de bovenkant is helder oranje van kleur en glad in het midden, maar korrelig aan de rand (zie de detailfoto rechts boven) (2).  Mestzwammetjes zijn verwant aan de grote oranje bekerzwam en de gewone wimperzwam (6). Ze zijn in hun voorkomen gebonden aan mest (3). In de opeenvolging van schimmels op mest verschijnt het mestzwammetje ongeveer halverwege, nß de lagere schimmels en de penseelschimmel en vˇˇr de inktzwammen, kaalkopjes, vlekplaten en breeksteeltjes (8). Mestzwammetjes leven vooral van de cellulose in de mest (8). Ze hebben een grote verspreiding en komen bijvoorbeeld ook voor op koemest in BraziliŰ (12).

Naam

De soortnaam granulata betekent "met korreltjes bedekt". Peziza granulata, Ascobolus granulatus, Ascophanus granulatus, en Coprobia granulata zijn synoniemen van Cheilymenia granulata (2,3). Er zijn verwante mestzwam-soorten die veel op het oranje mestzwammetje lijken, bijvoorbeeld het oranje borstelbekertje (Cheilymenia fimicola) en Cheilymenia stercoria (1). Het compostborstelbekertje (Cheilymenia theleboloides) schijnt behalve op compost ook wel eens op koemest te verschijnen (5). Achter de titel van deze pagina hebben we daarom maar een vraagteken geplaatst. Door sommige mycologen worden er van Chelymenia granulata bovendien wel drie variŰteiten onderscheiden (10). De meeste soorten die op het oranje mestzwammetje lijken hebben duidelijke haren aan de rand van hun vruchtlichamen. Bij het mestzwammetje zijn er echter parafysen met een breed, knopvormig uiteinde aanwezig die er als korreltjes kristalsuiker uitzien (9,11,13). Parafysen zijn steriele, haarachtige elementen die tussen de asci van het vruchtlichaam in staan.

Eetbaarheid/nut

Oranje mestzwammetjes zijn niet eetbaar. En gezien het substraat waarop de paddenstoel groeit zullen ook weinig mensen in de verleiding komen om de vruchtlichamen te verzamelen!

Waar gevonden

Wij hebben mestzwammetjes aangetroffen op halfvergane en in de grond getrapte koeienvlaaien van Schotse hooglanders in de zuidwestpunt van het Smitpark.

Literatuur

1. Cheilymenia granulata. Webdocument op www.fichasmicologicas.com.
2. Cheilymenia granulata (Bull.) J. Moravec. Webdocument op www.first-nature.com.
3. Dimitrova E, Gyosheva M (2009) Bulgarian Pezizales: diversity, distribution and ecology. Phytologia Balcanica 15:13-18.
4. Doveri F (2007) An updated key to coprophilous Pezizales and Thelebolales in Italy. Mycol Monten 10:55-82.
5. Doveri F (2011) Additions to "Fungi Fimicoli Italici": An update on the occurrence of coprophilous Basidiomycetes and Ascomycetes in Italy with new records and descriptions. Mycosphere 2: 331-427.
6. Hansen K, Perry BA, Dranginis AW, Pfister DH (2013) A phylogeny of the highly diverse cup-fungus family Pyronemataceae (Pezizomycetes, Ascomycota) clarifies relationships and evolution of selected life history traits. Molecular Phylogenetics and Evolution 67:311-335.
7. Lezzi T (2011) Cheilymenia granulata (Bulliard ex Fries) Moravec. Webdocument op www.funghiitaliani.it.
8. Noordeloos ME. Paddenstoelen op mest. Webdocument op www.paddenstoel.nl.
9. Papi J u.─. K÷rniger Rinderdungbecherling. Webdocument op de.wikipedia.org.
10. Ribes Ripoll MA (2010) Cheilymenia granulata v. elaphorum. Webdocument op www.micobotanicajaen.com.
11. Roobeek K (2015) Ascomyceten op mest in de duinen van Noord-Kennemerland 2004 t/m 2013. Bergen NH.
12. Simoes Calaša FJ, Xavier-Santos S (2012) Fezes de herbÝvoros: Um microcosmo inexplorado da diversidade f˙ngica. Heringeriana Brasilia 6:52-55.
13. Welt P, Heine N (2006) Beitrńge zur Kenntnis coprophiler Plize (1). Teil 1: Neue, seltene und sonstige Pilze auf Angusrind-Dung im Chemnitzer NSG "Um den Eibsee". Z Mykol 72:3-34.

Terug naar de soortenlijst