Roodbruine slanke amaniet (Amanita fulva)

Roodbruine slanke amaniet jongRoodbruine slanke amaniet volgroeidRoodbruine slanke amanieten StationswegRoodbruine slanke amaniet met beurs

De roodbruine slanke amaniet is een ectomycorrhiza-partner van verschillende soorten bomen (vooral eiken, beuken, berken, dennen en sparren), die dikwijls opduikt langs wandelpaden in bosachtig gebied (5). In drijvende eilandjes van veenmos in midden Europa wordt de paddenstoel ook dikwijls aangetroffen (13). In lanen die met eiken zijn beplant komt de soort pas voor wanneer de bomen een hoge leeftijd hebben bereikt, van 50 jaar of ouder (6). Sporen van de roodbruine slanke amaniet kiemen beter wanneer er wortels van berken in de buurt zijn (1).

Bij de roodbruine slanke amaniet ontbreken velumresten meestal (de paddenstoel heeft in tegenstelling tot andere amanieten geen "witte stippen" aan de bovenkant). De volgroeide hoed is roodbruin of taankleurig, 5 tot 8 centimeter in diameter, glanzend en kleverig met een donkerder centrum en een bleke rand. In jonge toestand is hij bolvormig om zich later uit te spreiden tot een min of meer vlakke (of schotelvormig verdiepte) schijf met een umbo (knobbel) in het midden. Aan de hoedrand zijn straalsgewijs verlopende richeltjes te zien (2,5,9,10). De plaatjes aan de onderzijde zijn wit van kleur en variabel van lengte. De steel van de paddenstoel is lang in vergelijking tot de diameter van de hoed (10 tot 15 bij 1 tot 1.5 cm, vandaar de naam "slanke amaniet"), wit of bleek bruingeel en dikwijls bekleed met uiterst fijne vezeltjes. Hij is bovenaan dunner dan onder. Een ring ontbreekt maar aan de basis van de steel bevindt zich wel een zakvormige beurs (zie foto rechts). 

Naam

De soortnaam fulva betekent "roodbruin", "voskleurig" of "taankleurig". Amanita is een oude aanduiding van een paddenstoel. Of de paddenstoelen op het Amerikaanse continent die veel op Amanita fulva lijken tot dezelfde soort behoren is omstreden (7). Volgens vele onderzoekers betreft het een groep van meerdere andere soorten (5,12).

Eetbaarheid/nut

In rauwe toestand is de roodbruine slanke amaniet giftig. De paddenstoel bevat chemische stoffen die rode bloedcellen kapotmaken (5). Door grondig verhitten worden deze vernietigd, en in gekookte toestand is deze amaniet daarom eetbaar (2,4,8,12). Vanwege de kans op verwisseling met soorten die zelfs na verhitting giftig blijven is het echter niet verstandig om slanke amanieten te eten. De zwam heeft bovendien weinig smaak, en hij kan radionucliden ophopen, vooral radioaktief caesium (3). Oude vruchtlichamen kunnen als voedselbron fungeren voor fruitvliegjes. Bij de parelamaniet (Amanita rubescens)  is dit in nog veel vaker het geval (11).

Waar gevonden

Roodbruine slanke amanieten verschijnen (bijna) ieder jaar ten noorden van de Stationsweg (tussen de drievoudige bomenrij die bestaat uit moseiken, paardenkastanjes en lindebomen).

Literatuur

1. Ali NA, Jackson RM (1988) Effects of plant roots and their exudates on germination of spores of ectomycorrhizal fungi. Trans Br mycol Soc 91:253-260.
2. Amanita fulva (Schaeff.) Fr. - Tawny Grisette.
Webdocument op www.first-nature.com.
3. Eckl P, Hofmann W, Türk R (1986) Uptake of natural and man-made radionuclides by lichens and mushrooms. Radiat Environ Biophys 25:43-54.
4. Falandysz J, Drewnowska M (2015) Distribution of mercury in Amanita fulva (Schaeff.) Secr. mushrooms: Accumulation, loss in cooking and dietary intake. Ecotoxicol Environ Safety 115:49-54.
5. Graebner H u.Ä. Rotbrauner Streifling. Webdocument op de.wikipedia.org.
6. Keizer PJ, Arnolds E (1994) Succession of ectomycorrhizal fungi in roadside verges planted with common oak (Quercus robur L.) in Drenthe, the Netherlands. Mycorrhiza 4:147-159.
7. Kuo M (2002) Amanita fulva. Webdocument op www.mushroomexpert.com.
8. Pellicer-Gonzalez E, Martinez-Carrera D, Sánchez M, Aliphat M, Estrada-Torres A (2002) Rural management and marketing of wild edible mushrooms in Mexico. Proc IV Int Conf Mushroom Biol Mushroom Products, Cuernavaca, Mexico, pp.433-443.
9. Roodbruine slanke amaniet. Webdocument op www.natuur-wereld.be.
10. Roodbruine slanke amaniet - Amanita fulva. Webdocument op www.kijkenindenatuur.nl.
11. Shorrocks B, Charlesworth P (1980) The distribution and abundance of the British fungal-breeding Drosophila. Ecol Entomol 5:61-78.
12. Van der Pijll E a.o. Amanita fulva. Webdocument op en.wikipedia.org.
13. Zöld-Balogh A, Dima B, Albert L, Babos M, Balogh M, Bratek Z (2008) Floating island macromycetes from the Carpatho-Pannonian region in Europe. Sydowia 61:149-176.

Terug naar de soortenlijst