Rookzwam (Bjerkandera fumosa)

Rookzwam Smitpark bovenRookzwam Smitpark zijaanzichtRookzwam boven 2Rookzwam onder

De rookzwam groeit meestal op dode (1,3,4), soms ook op sterk verzwakte maar nog levende (1,9) stronken, stammen en stobben van allerlei soorten loofbomen, o.a. wilgen, populieren, essen, esdoorns, en beuken. In zeldzame gevallen ook op naaldbomen (2,8). De paddenstoel veroorzaakt witrot. Hij komt voor in bossen, parken, boomgaarden, en tuinen, ook op bomen langs wegen en in struikgewas langs rivieroevers (8). Het is een voorbeeld van een soort die sinds 1970 in Nederland sterk in aantal is toegenomen.  De vruchtlichamen groeien meestal dakpansgewijs boven elkaar. Ze kunnen 10 tot 15 cm breed en 4 tot 8 cm diep worden bij een dikte van 2 tot 3 cm (maar blijven dikwijls kleiner). De bovenzijde is okerkleurig tot koffiebruin, fluwelig, en mat met een scherpe, golvende, bleke rand. Aan de onderzijde zijn er ronde tot hoekige poriŽn van 0.2 tot 0.4 mm (8). De poriŽnlaag is wittig tot cremekleurig en bij beschadiging bruin verkleurend. Volgens velen heeft de paddenstoel een anijsgeur (10).

Naam

Bjerkandera verwijst naar Clas Bjerkander (1735-1795), een Luthers predikant, meteoroloog, botanicus en entomoloog die studeerde aan de universiteit van Uppsala. Fumosa betekent "rookgrauw" of " berookt".

Eetbaarheid/nut

De vruchtlichamen van de rookzwam zijn voor mensen niet eetbaar. Wel fungeren zij als voedselbron voor allerlei soorten kevers, o.a. het minuscule torretje Dacne bipustulata (6). De rookzwam kan evenals andere schimmels die hout afbreken organohalogeenverbindingen produceren (7).

Waar gevonden

Wij hebben rookzwammen aangetroffen op een dode rechtopstaande stronk in de zuidwesthoek van het Smitpark.

Literatuur

1. Abeja (2014) Bjerkandera fumosa (Pers.: Fr.) Karst, Graugelber Rauchporling. Webdocument op www.pilzforum.eu (zeer goede beschrijving van onderscheid tussen B.fumosa en B.adusta).
2. Bernicchia A, Savino E, Pťrez Gorjůn S (2007) Aphyllophoraceous wood-inhabiting fungi on Pinus spp. in Italy. Mycotaxon 101:5-8.
3. Emberger G (2008) Bjerkandera fumosa. Webdocument op www.messiah.edu/oakes/fungi_on_wood.
4. Graugelber Rauchporling, Bartloser Porenschwamm (2014). Webdocument op www.123pilze.de.
5. Rayner ADM, Hedges MJ (1982) Observations on the specificity and ecological role of Basidiomycetes colonizing dead elm wood. Trans Br mycol Soc 78:370-373.
6. Schigel DS (2011) Polypore-beetle associations in Finland. Ann zool Fennici 48:319-348.
7. Swarts HJ, Verhagen FJM, Field JA, Wijnberg JBPA (1998) Identification and synthesis of novel chlorinated p-anisylpropanoid metabolites from Bjerkandera species. J Nat Prod 61:1110-1114.
8. Szaroporka odymiona. Webdocument op pl.wikipedia.org.
9. Tanchaud P (2013) Bjerkandera fumosa (Pers.:Fr.) Karsten. Webdocument op www.mycocharentes.fr.
10. Tiberius B, Catalin T (2012) Culture description of some spontaneous lignicolous macromycetes species. J Plant Develop 19:83-97.

Terug naar de soortenlijst