Schubbige bundelzwam (Pholiota squarrosa)
Boomvoet WilhelminalaanBovenaanzicht hoedenOnderaanzichtZijaanzicht
De schubbige bundelzwam is een parasitaire paddenstoelsoort die in bundels groeit op loof- en naaldbomen (4), vaak aan de basis van de stam (6). In de omgeving van Gouda verschijnt hij dikwijls op houtkaden, d.w.z. oude polderkaden  die vroeger voor de teelt van geriefhout werden gebruikt (2). De hoed is min of meer gewelfd, strogeel of goudgeel, en bezet met grove en fijne, opstaande, roodbruine schubben. De plaatjes aan de onderzijde zijn aanvankelijk lichtgeel maar verkleuren later tot kaneelbruin. De steel heeft een gladde, bleekgele top en een vliezige ring die bij volgroeide exemplaren meestal gescheurd is. Onder deze ring is de steel van de paddenstoel net als de hoed bezet met opstaande, roodbruine schubben.  De basis van de steel is roodbruin (9). De paddenstoel veroorzaakt witrot (11). Hij infecteert alleen verzwakte of beschadigde bomen. In Noord Amerika is het een bekende parasiet van ratelpopulieren (1) .

Naam


De Latijnse soortnaam squarrosa betekent "ruw" of "schubbig", en de genusnaam Pholiota is van het Griekse woord pholis afgeleid en betekent "beschubd" Pholiota squarrosa is dus de schubbige beschubde! (7).  Waarom de paddenstoel zo heet is niet moeilijk te raden. Agaricus squarrosus is een synoniem van Pholiota squarrosa (3). Andere synoniemen zijn Agaricus floccosusLepiota squarrosa, Agaricus verruculosus, en Dryophila squarrosa (7).

Eetbaarheid/nut

De schubbige bundelzwam kan ingewandsstoornissen (diarree, misselijkheid) veroorzaken en moet daarom als een giftige soort worden beschouwd (3,10). De stof coprine, die veroorzaakt dat de grote kale inktzwam niet in combinatie met alcohol genuttigd kan worden aangezien het een remmer is van het enzym aceetaldehyde dehydrogenase, is ook in bundelzwammen  aangetroffen (9).  De geur van de vruchtlichamen  schijnt variabel te zijn: meestal ruiken ze naar stro, maar sommige exemplaren verspreiden een geur van uien of knoflook (3). De schubbige bundelzwam bevat een fucose-specifiek lectine dat misschien kan worden gebruikt voor het aantonen van leverkanker) (4). Ook bevat hij  remmers van het enzym xanthine oxidase die misschien bij de behandeling van jicht kunnen worden ingezet. De bundelzwam gebruikt zulke remmers vermoedelijk om  te voorkomen dat zijn gastheerboom zich door middel van de vorming van zuurstofradicalen tegen schimmelinfectie kan verdedigen (12).

Waar gevonden

Wij hebben schubbige bundelzwammen aangetroffen aan de stamvoet van een levende beuk langs de Wilhelminalaan, en aan de voet van een levende appelboom in de voortuin van een huis aan de Boslaan.

Literatuur


1. Davidson RW, Hinds TE, Hawksworth, FG (1959) Decay of aspen in Colorado. U.S. Department of Agriculture, Forest Service, Rocky Mountain Forest and Range Experiment Station. Fort Collins, Colorado Station, Paper 45.
2. De Held-Jager CM (1979) De paddestoelen van houtkaden in de omgeving van Gouda. Coolia 22: 52–56.
3. Emberger G (2008) Pholiota squarrosa. Webdocument op http://www.messiah.edu/oakes/fungi_on_wood.
4. Kobayashi Y, Tateno H, Dohra H, Moriwaki K, Miyoshi E, Hirabayashi J, Kawagishi H (2012) A novel core fucose-specific lectin from the Mushroom Pholiota squarrosa. J biol Chem 287:33973-33982.
5. Overholts LO (1927) A monograph of the genus Pholiota in the United States. Annals of the Missouri Botanical Garden 14:87-211.
6. Pholiota squarrosa. Webdocument op en.wikipedia.org.
7. Pholiota squarrosa (Weigel) P. Kumm. - Shaggy Scalycap. Webdocument op www.first-nature.com.
8. Sawyer WH (1917) Development of some species of Pholiota. Botanical Gazette 64:206-229.
9. Schubbige bundelzwam (Pholiota squarrosa). Webdocument op www.soortenbank.nl.
10. Shaffer RL (1965) Poisoning by Pholiota squarrosa. Mycologia 57:318-319.
11. Sparriger Schüppling. Webdocument op www.natur-in-nrw.de.
12. Wangun HVK, Hertweck C (2007) Squarrosidine and pinillidine: 3,3'-fused bis(styryl)pyrones from Pholiota squarrosa and Phellinus pini. Eur J Org Chem 2007, 3292-3295.

Terug naar de soortenlijst