Gewoon sneeuwzwammetje (Hygrocybe virginea)

Paar sneeuwzwammetjes (zijaanzicht)Sneeuwzwammetjes (zijaanzicht)Sneeuwzwammetje (onderaanzicht)

Het sneeuwzwammetje is een wasplatensoort die nog vrij dikwijls verschijnt in schrale, zure, mosrijke graslanden, grazige wegbermen en op de hellingen van oude dijken (10). In jonge toestand zijn de vruchtlichamen helemaal wit, later ontwikkelen ze beige tot grijsgele tinten. De hoed is bol met een gestreepte rand; de plaatjes lopen af op de steel die onderaan dikwijls smaller is dan in het midden (1,5,6,11). De paddenstoel groeit meestal in vrij groot aantal bijeen, en kan heksenkringen vormen (3). Kort geleden werd ontdekt dat het mycelium van wasplaten een verbintenis aangaat met de haarwortels van verschillende kruiden (4). Het sneeuwzwammetje heeft een dergelijke verbintenis met de smalle weegbree (14). Hyphen van de wasplaat dringen in de wortels en bovengrondse delen van de plant door, tot in de zaden toe. Wanneer zaden van de plant oppervlakkig gesteriliseerd en vervolgens opgekweekt worden, blijkt uit DNA onderzoek dat genetisch materiaal van de wasplaat in de vegetatieve organen van de zaailingen aanwezig is (12,14). De betekenis van deze hechte verbintenis tussen plant en schimmel is onduidelijk, wordt de wasplaat via de zaden van de plant verspreid, leveren plant en schimmel elkaar bepaalde voedingsstoffen of mineralen? Mogelijk is er ook sprake van een band tussen sneeuwzwammetjes en mossen (7,13) of algen (7). Veel aspekten van de levenswijze en stofwisseling van wasplaten blijven uiterst raadselachtig (7).

Naam

Omdat de wijd uiteenstaande plaatjes van het geslacht Hygrocybe er wasachtig uitzien (als de was van een kaars) worden ze in Nederland "wasplaten" en in Engeland "waxcaps" genoemd. De genusnaam Hygrocybe is afgeleid van de Griekse woorden hugros ("vochtig") en kube ("hoofd"). Het hoedoppervlak biedt een vochtige aanblik en is kleverig. De soortnaam virginea betekent "maagdelijk" of "ongerept", dit heeft betrekking op de witte kleur (13). Cuphophyllus virgineus, Agaricus virgineus, Hygrocybe nivea en Camarophyllus niveus zijn synoniemen van Hygrocybe virginea (8).

Eetbaarheid/nut

Sneeuwzwammetjes worden beschouwd als eetbaar. Maar vanwege hun zeldzaamheid en beschermde status in vele Europese landen mag men ze beslist niet verzamelen. De paddenstoel bevat bijzondere stofwisselingsproducten die mogelijk bescherming bieden tegen vraat door fruitvlieglarven (2,8,9).

Waar gevonden

Sneeuwzwammetjes groeien in de westberm van het noordelijke deel van de Heemskerkstraat. In dezelfde berm hebben we ook de zwartwordende wasplaat aangetroffen. Een berm die we moeten koesteren want de groeiplaatsen van wasplaten worden bedreigd door vermesting. Na één keer bemesten is men het sneeuwzwammetje voor 10 jaar kwijt (3).

Literatuur

1. Cuesta J, Rodríguez NS (2013) Hygrocybe virginea (Wulfen) P.D. Orton & Watling. Láminas de Hongos (webdocument).
2. Farrell IWV, Thalier V, Turner JL (1977) Polyacetylenic acids and aromatic aldehydes from cultures of the fungus Camarophyllus virgineus (Wulfen ex Fr.) Kummer. J Chem Soc (London) Perkin Trans 1:1886-1888.
3. Griffith GW, Easton GL, Jones AW (2002) Ecology and diversity of waxcap (Hygrocybe spp. ) fungi. Botanical Journal of Scotland 54:7-22.
4. Halbwachs H, Dentinger BTM, Detheridge AP, Karasch P, Griffith GW (2013) Hyphae of waxcap fungi colonise plant roots. Fungal Ecology 6:487-492.
5. Jungfern-Ellerling. Webdocument op tintling.com.
6. Jungfern-Ellerling. Webdocument op de.wikipedia.org.
7. Kuyper TW (2015) Nieuwe inzichten in de levenswijze van wasplaten. Coolia 58:10-18.
8. Lodge DJ et al. (2014) Molecular phylogeny, morphology, pigment chemistry and ecology in Hygrophoraceae (Agaricales). Fungal Diversity 64:1-99.

9. Mier N, Canete S, Klaebe A, Chavant L, Fournier D (1996) Insecticidal properties of mushroom and toadstool carpophores. Phytochemistry 41:1293-1299.
10. Oud M (2012) De zoektocht naar paddenstoelrijke dijken in Noord-Holland. Coolia 55:139-144.
11. Papi J a.o. Hygrocybe virginea. Webdocument op en.wikipedia.org.
12. Persoh D, Griffith GW, Tello SA, Silva-Flores P, Sadlowski C, Agerer R, Halbwachs H (2014) Mysterious Hygrophoraceae – mushrooms as endophytes? Poster, Ruhr-Universität Bochum.
13. Snowy waxcap mushroom. Webdocument op www.first-nature.com.
14. Tello SA, Silva-Flores P, Agerer R, Halbwachs H, Beck A, Persoh D (2014) Hygrocybe virginea is a systemic endophyte of Plantago lanceolata. Mycol Progr 13:471-475. 

 Terug naar de soortenlijst