Toefige labyrintzwam (Abortiporus biennis)

Labyrintzwam Boltslaan bovenzijdeOnderzijde labyrintzwamToefige labyrintzwam Boltslaantje

De toefige labyrintzwam is een paddenstoel die groeit op begraven hout, bij houtopslagplaatsen, op gedeeltelijk verkoold hout bij brandplekken, en op houtsnippers in parken en plantsoenen (5,7,8,10). Hij kan net als de reuzenzwam in groepjes rond een stobbe of stamvoet verschijnen, maar het vruchtlichaam wordt minder groot (maximaal 15 a 20 cm). De rozetvorm die op bovenstaande foto's is te zien, komt het meest voor, maar de verschijningsvorm van de paddenstoel is enorm variabel. Knolvormige of bloemkoolachtige vruchtlichamen, alleenstaand of in een groep, zijn ook mogelijk en kunnen in combinatie met de rozetvorm te voorschijn komen. De bovenzijde heeft een enigszins fluwelig oppervlak. De poriën aan de onderkant hebben een onregelmatige vorm. Ze zien er vaak niet uit als ronde gaatjes, maar als hoekige of kronkelige gangetjes - vandaar de naam "labyrintzwam". De paddenstoel veroorzaakt witrot, door vooral de lignine uit het hout af te breken. Hij doet dit met behulp van laccases, oxiderende enzymen die koper bevatten en voor hun werking zuurstof nodig hebben. Op allerlei vormen van stress reageert de paddenstoel door de uitscheiding van deze enzymen te verhogen (1,2,10). De labyrintzwam kan niet alleen dood hout aantasten, maar ook stamrot in levende bomen veroorzaken (3,4). De soort is warmteminnend (6)

Naam

De soortnaam biennis betekent "tweejarig". De reden voor deze naamgeving is onduidelijk, want de vruchtlichamen zijn in werkelijkheid éénjarig. Abortiporus betekent "met afgebroken (of onderbroken) poriën". Omdat het vlees de neiging heeft om roodachtig te verkleuren wordt de zwam in Engeland "Blushing Rosette" genoemd.

Eetbaarheid/nut

De toefige labyrintzwam is niet eetbaar. Hij is erg taai en verspreidt een gaslucht.

Waar gevonden

De paddenstoel is een aantal achtereenvolgende jaren verschenen op houtsnippers rond een rododendronperkje langs de Boltslaan, een beschut hellinkje met zuidelijke expositie. We hebben hem ook aangetroffen op begraven wortels van gerooide bomen in de noordberm van de Hanckemalaan en in de westberm van de Heemskerkstraat.

Literatuur

1. Baldrian P (2004) Increase of laccase activity during interspecific interactions of white-rot fungi. FEMS Microbiol Ecol 50:245-253.
2. Cho NS, Wilkolazka AJ, Staszczak M, Cho HY, Ohga S (2009) The role of laccase from white rot fungi to stress conditions. J Fac Agr, Kyushu Univ 54:81-83.
3. Glaeser JA, Smith KT (2010) Decay fungi of oaks and associated hardwoods for Western arborists.
Western Arborist, Winter 2010, 32-46.
4. Kuo M (2004) Abortiporus biennis. Webdocument op www.mushroomexpert.com.
5. Perez JC . Abortiporus biennis. Webdocument op www.fungipedia.org.
6. Rötender Saftwirrling. Webdocument op www.natur-in-nrw.de.
7. Rötender Saftwirrling Abortiporus biennis. Webdocument op tintling.com.
8. Shaw PJA, Butlin J, Kibby G (2004) Fungi of ornamental woodchips in Surrey.
Mycologist 18:12-15.
9. Wood M, Stevens F (2011) Abortiporus biennis (Bulliard: Fries) Singer. Webdocument op www.mykoweb.com.
10. Zhang GQ, Tian T, Liu YP, Wang HX, Chen QJ (2011) A laccase with anti-proliferative activity against tumor cells from a white rot fungus Abortiporus biennis. Process Biochemistry 46:2336-2340.

Terug naar de soortenlijst