Witte bultzwam (Trametes gibbosa)
BovenaanzichtOnderaanzichtPoriŽn
De witte bultzwam is een paddenstoel die leeft van de afbraak van dood hout. Hij groeit meestal op stobben en liggende stammen van doorgezaagde dikke loofbomen. Beukenhout is het favoriete substraat, maar de zwam komt ook op andere houtsoorten (es, populier, esdoorn) voor (1,9). Het mycelium veroorzaakt in het hout witrot. Volgens een artikel van Henk van Halm in het dagblad Trouw parasiteert de schimmel echter ook op het mycelium van de grijze gaatjeszwam (Bjerkandera adusta) dat al in het hout aanwezig is voordat de bultzwam zich daar vestigt (11). De vruchtlichamen kunnen flinke afmetingen hebben (5 tot 20 cm). Ze zijn in de vorm van een waaier of een console aan de groeiplaats gehecht en bij de aanhechtingsplaats dikwijls bultvormig verdikt. Het oppervlak van de paddenstoel is "viltig" of "donzig" van textuur, crŤme, grijswit of grijsbruin van kleur, van concentrische kleurzones voorzien en plaatselijk dikwijls groenachtig vanwege de groei van algen. De poriŽnlaag aan de onderkant is witachtig. De poriŽn zijn niet rond maar langgerekt  en 0.5-1 mm breed (1).  De vorm van de paddenstoel is erg variabel. De rand van de vruchtlichamen is meestal dun, maar kan ook tamelijk dik zijn (10). De bult aan de bovenkant is doorgaans opvallend, maar kan ook vrijwel geheel ontbreken (1). Aan de langgerekte poriŽn is de paddenstoel dan toch te herkennen. De sporenafgifte van een vruchtlichaam van de witte bultzwam is onderzocht met behulp van verschillende technieken. Deze vertoonde pieken en dalen met een interval tussen twee opeenvolgende maxima van 30 tot 90 minuten. Bij ťťn enkele paddenstoel kan het ritme op verschillende plaatsen van de poriŽnlaag verschillend zijn (3). Trametes gibbosa komt niet alleen voor in Europa en AziŽ maar ook in Canada en in de Verenigde Staten. Kruisingsproeven hebben uitgewezen dat de Noord Amerikaanse en  Europese bultzwammen moeten worden beschouwd als ťťn enkele soort (5).

Naam

De genusnaam Trametes betekent "dunne", de soortnaam gibbosa "gebocheld" of "gebobbeld". Van de wetenschappelijke naam Trametes gibbosa bestaan minstens dertien synoniemen (zie voor een overzicht [9]). Volgens een moleculair biologisch onderzoek kan de witte bultzwam beter in het genus Lenzites dan in het genus Trametes worden geplaatst (8). Ook volgens een ander onderzoek zou de witte bultzwam nauw verwant zijn aan het fopelfenbankje, Lenzites betulina (12).

Eetbaarheid/nut

Een witte bultzwam is niet eetbaar. Het vlees van de paddenstoel is in vochtige toestand stevig en taai, in droge toestand wordt het keihard (1). De paddenstoel bevat polysacchariden met ontstekingsremmende en vaatbeschermende eigenschappen (2) en stoffen die de groei van bacteriŽn kunnen remmen (4). Het mycelium in kweek produceert ook extracellulaire polysacchariden die het suikergehalte van het bloed bij proefdieren met diabetes kunnen verlagen (6) . De paddenstoel fungeert als voedselbron en woonplaats voor allerlei kleine torretjes, zoals het boomzwamkevertje Cis boleti. De torretjes worden aangetrokken door geurstoffen die de vruchtlichamen uitscheiden, zoals 1-octeen-3-ol (7).

Waar gevonden

Wij hebben vruchtlichamen van de witte bultzwam gevonden op dode, rechtopstaande stobben in de houtsingels die de sportvelden omgeven en op een liggende stam van een loofboom in het Waterpark, iets ten zuiden van het Van Starkenborghkanaal ZZ.

Literatuur


1. Buckeltramete. Webdocument op de.wikipedia.org.

2. Czarnecki R, Grzybek J (1995) Antiinflammatory and vasoprotective activities of polysaccharides isolated from fruit bodies of higher fungi 1. Polysaccharides from Trametes gibbosa (Pers.: Fr.) Fr. (Polyporaceae). Phytother Res 9:123-127.
3. Gay JL, Hutchinson SA, Taggart J (1959) Spore discharge in the Basidiomycetes I. Periodicity of spore discharge by Trametes gibbosa Fr.  Ann Bot 23:297-306.
4. Kaviyarasan JG, Kaviyarasan V (2011) Antimicrobial and antioxidant properties of Trametes gibbosa (Pers.) Fr. J Pharm Res 4:3939-3942.
5. Kout J, VlasŠk J (2007) Trametes gibbosa (Basidiomycetes, Polyporales) in the USA and Canada. Can J Bot 85:342-346.
6. Ma Y, Mao D, Geng L, Wang Z, Xu C (2013) Production, fractionation, characterization of extracellular polysaccharide from a newly isolated Trametes gibbosa and its hypoglycemic activity. Carbohydrate Polymers 96:460-465.
7. Thakeow P, Angeli S, WeiŖbecker B, SchŁtz S (2008) Antennal and behavioral responses of Cis boleti to fungal odor of Trametes gibbosa. Chem Senses 33:379-387.
8. Tomsovsky M, Kolarik M, Pazoutova S, Homolka L (2006) Molecular phylogeny of European Trametes (Basidiomycetes, Polyporales) species based on LSU and ITS (nrDNA) sequences. Nova Hedwigia 82:269-280.
9. Trametes gibbosa.  Webdocument op healing-mushrooms.net.
10. Trametes gibbosa - Lumpy Bracket. Webdocument op www.first-nature.com.
11. Van Halm H (2004) De witte bultzwam is meestal te herkennen. Trouw  30 oktober 2004.
12. Welti S, Moreau PA, Favel A, Courtecuisse R, Haon M, Navarro D, Taussac S, Lesage-Meessen L (2012) Molecular phylogeny of Trametes and related genera, and description of a new genus Leiotrametes. Fungal Diversity 55:47-64.

Terug naar de soortenlijst