Blauwe kaaszwam (Postia caesia)

Blauwe kaaszwamDe blauwe kaaszwam groeit bijna altijd op naaldhout (vooral van sparren, dennen en lariksen). Op loofhout wordt de paddenstoel veel minder vaak (in minder dan 10% van de gevallen) aangetroffen [3,10,12]. De vruchtlichamen zien er kussenachtig uit en kunnen een doorsnee van 10 centimeter krijgen, maar blijven meestal kleiner (2 tot 6 cm). Ze zijn ongesteeld. Jonge exemplaren zijn bijna volledig wit, maar kleuren blauwachtig of blauwgroen naarmate ze ouder worden. Het centrum van een vruchtlichaam is soms geelbruin. Het hoedoppervlak voelt viltachtig aan. De poriën aan de onderzijde van de hoed zijn heel klein (3 tot 6 per mm) en kunnen rond maar ook hoekig of labyrintachtig van vorm zijn. De poriënlaag is witachtig tot licht blauwgrijs en verkleurt blauw bij druk of beschadiging. Ook het hoedvlees kan bij druk blauw worden [1-4,6,13,14]. Deze verkleuring berust op een reactie van chemische stoffen uit beschadigde cellen met zuurstof uit de lucht [7]. Het mycelium van de blauwe kaaszwam veroorzaakt in het aangetaste hout bruinrot [10,15]. Postia caesia komt voor in Noord Amerika (Canada, de Verenigde Staten), Midden Amerika (Jamaica, Mexico), Zuid Amerika (Argentinië), Europa (inclusief Madeira en de Azoren), Noord-Afrika (Marokko), Azië (Anatolië, Kaukasus, Siberië, China, Korea en Japan), Afrika (Kenia, Tanzania) en Nieuw-Zeeland. Binnen Europa ontbreekt de soort alleen in IJsland en Griekenland. Het verspreidingsgebied strekt zich uit van de Middellandse Zee tot de 70e breedtegraad in Noorwegen [2,4]. Volgens recent mycologisch onderzoek zijn de blauwe kaaszwammen in Noord Amerika echter niet identiek aan die in Europa, maar moeten ze worden beschouwd als een aparte soort [13].

Naam
De naam Postia (als aanduiding van een geslacht van paddenstoelen) werd voorgesteld door Elias Magnus Fries in 1874. Het was een eerbetoon aan de Zweedse natuuronderzoeker Hampus von Post, die leefde van 1822 tot 1911. De Latijnse soortnaam caesia (mannelijke vorm caesius) betekent "grijs", "grijsblauw", "hemelsblauw" of "staalkleurig" [11]. Deze heeft betrekking op de tint van het hoedoppervlak. Cyanosporus caesius is een synoniem van Postia caesia [6,7,12,14,15], volgens moleculair biologisch onderzoek moet de soort zó heten [9]. De blauwe kaaszwam lijkt sterk op de dikke vaalblauwe kaaszwam (Postia subcaesia) en kan daarmee worden verward. De poriënlaag van de blauwe kaaszwam verkleurt enigszins blauw bij druk of beschadiging, die van de dikke vaalblauwe kaaszwam verkleurt niet [1,11]. Bovendien groeit Postia subcaesia vooral op loofhout [2,16]. Boletus caesius, Boletus candidus, Boletus coeruleus, Polyporus caesius, Polyporus caesiocoloratus, Leptoporus caesius, Bjerkandera caesia, Bjerkandera ciliatula, Cyanosporus caesius, Tyromyces caesius en Polystictus caesius zijn synoniemen van Postia caesia [1,5]. Oligosporus caesius en Spongiporus caesius zijn andere equivalenten [2], naast Corticium caesium, Hypochnus caesius, Leptoporus candidus, Leptoporus lacteus f. ciliatula, Meripilus candidus, Peniophora caesia, Polyporus candidus, Polyporus ciliatulus, Polyporus gossypinus, Polyporus lacteus var. candidus, Prillieuxia caesia, Sebacina laciniata subsp. caesia, Thelephora caesia, en Tomentella caesia [5,12].

Eetbaarheid/nut
Vruchtlichamen van de blauwe kaaszwam zijn volgens een Duitse, Franse en Poolse website voor mensen oneetbaar [1,12,15], maar volgens een Engelse site eetbaar [11]. Volgens een Kroatische webstek zijn ze in principe wel eetbaar, maar te taai om te worden gegeten [14]. Larven van paddenstoelmuggen, zoals Bolitophila occlusa, Dynatosoma fuscicorne en Dynatosoma thoracicum voeden zich met het vlees van de kaaszwam [8], dus oude exemplaren kunnen ook maden bevatten.

Waar gevonden
Wij hebben vruchtlichamen van de blauwe kaaszwam gevonden op een gevallen, dode stam van een naaldboom in het bos aan de Kloosterweg in Marum (Gr.): het natuurgebied Trimunt.

Literatuur
1. Bachmeier M (2025) Blauender Saftporling, Postia caesia. Document op pilzwelten.de.
2. Blauender Saftporling. Document op de.wikipedia.org.
3. Blauer Saftporling, Blauender Saftporling, Blauende Saftporling. Document op 123pilzsuche.de.
4. Blauwe kaaszwam. Document op nl.wikipedia.org.
5. Chochel M (2009) Postia caesia (Schrad.) P. Karst. – bělochoroš modravý / tvarohovník modrastý. Document op botany.cz.
6. Curti P (2016) Cyanosporus caesius (Schrad.) McGinty 1909. Document op funghiitaliani.it.
7. Groenewegen P (2024) Zwam met blauwe plekken: De blauwe kaaszwam (Cyanosporus caesius). Document op degroeneman.nl.
8. Jakovlev J (2011) Fungus gnats (Diptera: Sciaroidea) associated with dead wood and wood growing fungi: new rearing data from Finland and Russian Karelia and general analysis of known larval microhabitats in Europe. Entomologica Fennica 22:157-189.
9. Liu S, Shen LL, Wang Y, Xu TM, Gates G, Cui BK (2021) Species Diversity and Molecular Phylogeny of Cyanosporus (Polyporales, Basidiomycota). Frontiers in Microbiology 12:631.
10. Miettinen O, Vlasák J, Rivoire B, Spirin V (2018) Postia caesia complex (Polyporales, Basidiomycota) in temperate Northern Hemisphere. Fungal Systematics and Evolution 1:101-129.
11. O'Reilly P. Postia caesia (Schrad.) P. Karst. - Conifer Blueing Bracket. Document op first-nature.com.
12. Péan R (2007) Cyanosporus caesius (Schrader) McGinty (1909) Polypore bleuté des conifères. Document op mycodb.fr.
13. Postia caesia. Document op ultimate-mushroom.com.
14. Romac O. Plava sočna rupičarka Cyanosporus caesius (Schrad.) McGinty. Document op cromushrooms.eu.
15. Snowarski M (2025) Cyanosporus caesius (Schrad.) McGinty - Bluepore. Document op grzyby.pl.
16. Tanchaud P (2011) Postia caesia (Schrad.:Fr.)P. Karsten. Document op mycocharentes.fr.

Terug naar de soortenlijst