Blauwe kaaszwam (Postia caesia)
De blauwe kaaszwam groeit bijna altijd op naaldhout (vooral van sparren, dennen en lariksen). Op loofhout wordt de paddenstoel veel minder vaak (in minder dan 10% van de gevallen) aangetroffen [3,10,12]. De vruchtlichamen zien er kussenachtig uit en
kunnen een doorsnee van 10 centimeter krijgen, maar blijven meestal
kleiner (2 tot 6 cm). Ze zijn ongesteeld. Jonge exemplaren zijn bijna
volledig wit, maar kleuren blauwachtig of blauwgroen naarmate ze ouder
worden. Het centrum van een vruchtlichaam is soms geelbruin. Het
hoedoppervlak voelt viltachtig aan. De
poriën aan de onderzijde van de hoed zijn heel klein (3 tot 6 per mm)
en kunnen rond maar ook hoekig of labyrintachtig van vorm zijn. De
poriënlaag is witachtig tot licht blauwgrijs en verkleurt
blauw bij druk of beschadiging. Ook het hoedvlees kan bij druk blauw
worden [1-4,6,13,14]. Deze
verkleuring berust op een reactie van chemische stoffen uit beschadigde
cellen met zuurstof uit de lucht [7]. Het mycelium van de blauwe
kaaszwam veroorzaakt in het aangetaste hout bruinrot [10,15]. Postia caesia
komt voor in Noord Amerika (Canada, de Verenigde Staten), Midden
Amerika (Jamaica, Mexico), Zuid Amerika (Argentinië), Europa
(inclusief Madeira en de Azoren), Noord-Afrika (Marokko), Azië
(Anatolië, Kaukasus, Siberië, China, Korea en Japan), Afrika
(Kenia, Tanzania) en Nieuw-Zeeland. Binnen Europa ontbreekt de soort
alleen in IJsland en Griekenland. Het verspreidingsgebied strekt zich
uit van de Middellandse Zee tot de 70e breedtegraad in Noorwegen
[2,4]. Volgens recent mycologisch onderzoek zijn de blauwe kaaszwammen
in Noord Amerika echter niet identiek aan die in Europa, maar moeten ze
worden beschouwd als een aparte soort [13].
Naam
De naam Postia
(als aanduiding van een geslacht van paddenstoelen) werd voorgesteld door
Elias Magnus Fries in 1874. Het was een eerbetoon aan de Zweedse
natuuronderzoeker Hampus von Post, die leefde van 1822 tot 1911. De
Latijnse soortnaam caesia (mannelijke vorm caesius) betekent "grijs", "grijsblauw", "hemelsblauw" of "staalkleurig" [11]. Deze heeft betrekking op de tint van het hoedoppervlak. Cyanosporus caesius is een synoniem van Postia caesia
[6,7,12,14,15], volgens moleculair biologisch onderzoek moet de soort
zó heten [9]. De blauwe kaaszwam lijkt sterk op de dikke vaalblauwe
kaaszwam (Postia subcaesia) en
kan daarmee worden verward. De poriënlaag van de blauwe kaaszwam
verkleurt enigszins blauw bij druk of beschadiging, die van de dikke
vaalblauwe kaaszwam verkleurt niet [1,11]. Bovendien groeit Postia subcaesia vooral op loofhout [2,16]. Boletus
caesius, Boletus candidus, Boletus coeruleus, Polyporus caesius,
Polyporus caesiocoloratus, Leptoporus caesius, Bjerkandera caesia,
Bjerkandera ciliatula, Cyanosporus caesius, Tyromyces caesius en Polystictus caesius zijn synoniemen van Postia caesia [1,5]. Oligosporus caesius en Spongiporus caesius zijn andere equivalenten [2], naast Corticium caesium,
Hypochnus caesius, Leptoporus candidus, Leptoporus lacteus f.
ciliatula, Meripilus candidus, Peniophora caesia, Polyporus candidus,
Polyporus ciliatulus, Polyporus gossypinus, Polyporus lacteus var.
candidus, Prillieuxia caesia, Sebacina laciniata subsp. caesia,
Thelephora caesia, en Tomentella caesia [5,12].
Eetbaarheid/nut
Vruchtlichamen
van de blauwe kaaszwam zijn volgens een Duitse, Franse en Poolse
website voor mensen oneetbaar [1,12,15], maar volgens een Engelse
site eetbaar [11]. Volgens
een Kroatische webstek zijn ze in principe wel eetbaar, maar te taai om
te worden gegeten [14]. Larven van paddenstoelmuggen, zoals Bolitophila occlusa, Dynatosoma fuscicorne en Dynatosoma thoracicum voeden zich met het vlees van de kaaszwam [8], dus oude exemplaren kunnen ook maden bevatten.
Waar gevonden
Wij
hebben vruchtlichamen van de blauwe kaaszwam gevonden op een gevallen,
dode stam van een naaldboom in het bos aan de Kloosterweg in Marum
(Gr.): het natuurgebied Trimunt.
Literatuur
1. Bachmeier M (2025) Blauender Saftporling, Postia caesia. Document op pilzwelten.de.
2. Blauender Saftporling. Document op de.wikipedia.org.
3. Blauer Saftporling, Blauender Saftporling, Blauende Saftporling. Document op 123pilzsuche.de.
4. Blauwe kaaszwam. Document op nl.wikipedia.org.
5. Chochel M (2009) Postia caesia (Schrad.) P. Karst. – bělochoroš modravý / tvarohovník modrastý. Document op botany.cz.
6. Curti P (2016) Cyanosporus caesius (Schrad.) McGinty 1909. Document op funghiitaliani.it.
7. Groenewegen P (2024) Zwam met blauwe plekken: De blauwe kaaszwam (Cyanosporus caesius). Document op degroeneman.nl.
8. Jakovlev J (2011) Fungus gnats (Diptera: Sciaroidea)
associated with dead wood and wood growing fungi: new rearing data from
Finland and Russian Karelia and general analysis of known larval microhabitats in Europe. Entomologica Fennica 22:157-189.
9. Liu S, Shen LL, Wang Y, Xu TM, Gates G, Cui BK (2021) Species Diversity and Molecular Phylogeny of Cyanosporus (Polyporales, Basidiomycota). Frontiers in Microbiology 12:631.
10. Miettinen O, Vlasák J, Rivoire B, Spirin V (2018) Postia caesia complex (Polyporales, Basidiomycota) in temperate Northern Hemisphere. Fungal Systematics and Evolution 1:101-129.
11. O'Reilly P. Postia caesia (Schrad.) P. Karst. - Conifer Blueing Bracket. Document op first-nature.com.
12. Péan R (2007) Cyanosporus caesius (Schrader) McGinty (1909) Polypore bleuté des conifères. Document op mycodb.fr.
13. Postia caesia. Document op ultimate-mushroom.com.
14. Romac O. Plava sočna rupičarka Cyanosporus caesius (Schrad.) McGinty. Document op cromushrooms.eu.
15. Snowarski M (2025) Cyanosporus caesius (Schrad.) McGinty - Bluepore. Document op grzyby.pl.
16. Tanchaud P (2011) Postia caesia (Schrad.:Fr.)P. Karsten. Document op mycocharentes.fr.
Terug naar de soortenlijst