Eikhaas (Grifola frondosa)
Eikhaas1Eikhaas2Eikhaas3
De eikhaas is een parasitaire paddenstoel die de wortels van levende bomen aantast en in het hout witrot veroorzaakt. De vruchtlichamen groeien in grote bundels aan de voet van loofbomen, vooral eiken. Zulke bundels kunnen een doorsnee van meer dan een halve meter krijgen (7). Onmiddellijk gevaar voor de boom is er daarbij niet, want de zwam kan jarenlang verschijnen zonder dat zijn gastheer er opvallend onder lijdt. Onze eigen ervaringen in Zuidhorn bevestigen dit, want bij sommige eiken langs de Gast staat de paddenstoel al meer dan 12 jaar. De bundels van de eikhaas bestaan uit meerdere grijsbruine hoeden, die met elkaar vervlochten zijn, en de vorm hebben van een gekromde schoenlepel. De hoeden hebben golvende randen en zijn 2 tot 7 cm breed. De onderkant van elke hoed is voorzien van poriŽn (1 tot 3 per mm). Deze poriŽn geven toegang tot buisjes die meestal minder dan 3 mm diep zijn en waarin de sporen worden gevormd. De steel van de hoeden is melkwit en wordt bij veroudering van het vruchtlichaam taai (4).

Naam
De genusnaam Grifola betekent "gevlochten". Dit duidt op de aanblik van de bundels vruchtlichamen. De soortnaam frondosa betekent "vele of grote bladeren dragend", hier heeft dit betrekking op de bladvormige hoeden (3). Polyporus frondosus is een synoniem van Grifola frondosa (7).

Eetbaarheid/nut

Jonge exemplaren van de eikhaas zijn eetbaar. In Japanse winkels is de soort te koop, onder de naam maitake (wat "dansende paddenstoel" betekent). De vruchtlichamen worden in China en Japan niet in het wild verzameld, maar
gekweekt op houtsnippers of zaagsel voor menselijke consumptie. Ook in Nederland is er met deze kweek geŽxperimenteerd (2). In de traditionele Chinese geneeskunde wordt de eikhaas veel gebruikt, en niet ten onrechte want deze zwam bevat plantenstoffen die het suikergehalte van het bloed verlagen (8,9), de natuurlijke afweer van het lichaam bevorderen (5,6), en de groei van tumorcellen afremmen (1,10). Een uitgebreid overzicht van de geneeskrachtige eigenschappen van de paddenstoel (met literatuurverwijzingen) is te vinden op een Engelstalige Wikipedia pagina (4).

Waar gevonden

We hebben vruchtlichamen van de eikhaas aangetroffen in beide bermen van de Gast, steeds aan de voet van daar geplante oude zomereiken. Ook in de oostberm van de Langestraat in Noordhorn, en de oostberm van de Oudeweg in Nuis zagen we de paddenstoel bij zomereik.


Literatuur

1. Adachi K, Nanba H, Kuroda H (1987) Potentiation of host-mediated antitumor activity in mice by Ŗ-glucan obtained from Grifola frondosa (Maitake). Chem Pharm Bull 35:262-270.
2. Baar J, Amsing JGM (2004) Biologisch geteelde bijzondere paddestoelen. Praktijkonderzoek Plant & Omgeving, Wageningen.
3. Grifola frondosa (Dicks.) Gray - Hen of the Woods. Document of www.first-nature.com.
4. Hunter AJ a.o. Grifola frondosa. Document op en.wikipedia.org.
5. Kodama N, Komuta K, Sakai N, Nanba H (2002) Effects of D-fraction, a polysaccharide from Grifola frondosa on tumor growth involve activation of NK cells. Biol Pharm Bull 25:1647-1650.
6. Kodama N, Komuta K, Nanba H (2003) Effect of Maitake (Grifola frondosa) D-fraction on the activation of NK cells in cancer patients. J Med Food 6:371-377.
7. Kok Ankersmit HJ (1900) Een reus onder de zwammen. De Levende Natuur 4:249-250.
8. Kubo K, Aoki H, Nanba H (1994) Anti-diabetic activity present in the fruit body of Grifola frondosa (Maitake). Biol Pharm Bull 17:1106-1110.
9. Lindequist U, Niedermeyer THJ, JŁlich WD (2005) The pharmacological potential of mushrooms. eCAM 2:285-299.
10. Nanba H, Hamaguchi A, Kuroda H (1987) The chemical structure of an antitumor polysaccharide in fruit bodies of Grifola frondosa (Maitake). Chem Pharm Bull 35:1162-1168.

Terug naar de soortenlijst