Gewone stippelkorst (Verrucaria nigrescens)
Stippelkorst1Stippelkorst2
Gewone stippelkorst is een heel algemeen korstmos dat groeit op kalkhoudend gesteente, kalkhoudende muren, bestratingen, beton, cement en mortel (2,11). Ook op kiezels, schelpen en daken kan het worden aangetroffen. De soort heeft een voorkeur voor zonnige plaatsen (5,6). Het thallus is bruinzwart of zwartachtig, en door barstjes in kleine eilandjes (areolen, 0,2-0,8 mm diameter) opgesplitst. Onder deze groeven bevindt zich een doorlopend, continu, zwart hypothallus (2,10,11). Het korstmos is meestal min of meer rond van vorm, maar kan soms een onregelmatig, groot oppervlak beslaan (7). Wanneer het thallus nat is, kan het er groenachtig zwart uitzien (8). PeritheciŽn (vruchtlichamen van de schimmel) kunnen aanwezig zijn, ze zijn zwart en glanzend, klein (diameter 0,2-0,4 mm) en voor de helft of drie kwart van hun lengte in het thallus ingezonken (2,5,11). Allerlei landslakjes voeden zich graag met thallusweefsel van de gewone stippelkorst (4). Vanwege de donkere kleur van de thalli warmt het onderliggende gesteente sneller op en worden daar aanzienlijk hogere temperaturen bereikt dan in kale, bleekgekleurde kalksteen optreden (3). Omdat temperatuurveranderingen worden versneld en temperatuur gradiŽnten steiler worden, vergroot het korstmos de gevoeligheid van gesteente voor verwering (3). In tegenstelling tot sommige andere korstmossen die op kalksteen groeien bevatten thalli van de gewone stippelkorst maar weinig calcium oxalaat (9).

Naam
 
De genusnaam Verrucaria is afgeleid van het Latijnse woord verruca, dat “wrat” betekent. In Engeland worden korstmossen die tot dit genus behoren, “wart lichens” genoemd. Nigrescens betekent “zwartachtig”. Verrucaria tectorum en Verrucaria umbrinula zijn synoniemen van Verrucaria nigrescens, hoewel sommige auteurs dit als drie afzonderlijke soorten beschouwen (5). Verrucaria opiziana en Lithoicea nigrescens zijn andere synoniemen van Verrucaria nigrescens (5).

Waar gevonden
 
Wij hebben thalli van de gewone stippelkorst gevonden op liggende grafzerken bij het kerkje van Westerbroek (Gr.). Zulke zerken zijn een gangbare groeiplaats voor dit korstmos in Nederland (1) en ook in Engeland (6).

Literatuur
 
1. Aptroot A, Spier L (1995) Lichenen op de Portugees IsraŽlitische Begraafplaats te Ouderkerk a/d Amstel. Buxbaumiella 38:52-54.
2. Association FranÁaise de Lichťnologie. Verrucaria nigrescens. Document op www.afl-lichenologie.fr.
3. Carter NEA, Viles HA (2004) Lichen hotspots: raised rock temperatures beneath Verrucaria nigrescens on limestone. Geomorphology 62:1-16.
4. FrŲberg L, Baur A, Baur B (1993) DIfferential herbivore damage to calcicolous lichens by snails. Lichenologist 25:83-95.
5. Krezewicka B (2012) A revision of Verrucaria s.l. (Verrucariaceae) in Poland. Polish Bot Stud 27:3-143.
6. Orange A (2013) British and Other Pyrenocarpous Lichens. British Lichen Society, Workshop Pyrenocarps on Rock, Keswick, UK.
7. Schwarze Mauerkruste. Document op www.123pilzsuche.de.
8. Silverside AJ (2013) Verrucaria nigrescens Pers. Document op lastdragon.org [Images of British Lichens].
9. Syers JK, Birnie AC, Mitchell BD (1967) The calcium oxalate content of some lichens growing on limestone. Lichenologist 3:409-414.
10. Verrucaria nigrescens. Document op fungi.myspecies.info [Fungi of Great Britain and Ireland]
11. Verrucaria nigrescens f. nigrescens. Document op www.dorsetnature.co.uk [Dorset Nature]

 Terug naar de soortenlijst