Groensteelsatijnzwam

De groensteelsatijnzwam is een nogal zeldzame paddenstoel die voorkomt in parken, droog grasland, weinig bemeste weilanden, aan bosranden en in schrale wegbermen, voornamelijk op kalkrijke grond [3-5,8,9,15,16]. De hoed heeft een doorsnee van 1 tot 4 centimeter. Hij is geelgroen tot olijfbruin met een donkerder centrum, ingedeukt, trechtervormig en bij vochtig weer gegroefd. Het hoedvlees is groenachtig en verkleurt naar blauwgroen bij kneuzing of beschadiging[2,6]. De steel is 2 tot 6 cm lang en 1 tot 3 mm dik,buisvormig, hol en opvallend groen van kleur, een tint die bij paddenstoelen niet vaak voorkomt [4,11]. De kleur kan bij het ouder worden echter verbleken en dan niet langer opvallend zijn [10]. Bij kneuzing wordt het steelvlees donkerder. De plaatjes aan de onderzijde van de hoed zijn aanvankelijk witachtig of heel lichtgroen en worden roze tot bruinroze wanneer de sporen rijpen [2-4]. Entoloma incanum komt over een groot deel van de wereld voor: in Australië, Nieuw-Zeeland, Zuidoost- en Noord-Azië, Zuid Amerika, Noord-Amerika, en Europa. Ook op de Grote Antillen (Cuba, Jamaica, Hispaniola en Puerto Rico) heeft de soort zich weten te vestigen [3]. Het mycelium van de paddenstoel leeft van de afbraak van dood organisch materiaal [8,10].

De genusnaam Entoloma is een samentrekking van de Griekse woorden entos (= binnen) en loma (= rand). Deze verwijst vermoedelijk naar de plaatjes die aan hun binnenrand, dichtbij de steel, duidelijk naar binnen zijn gevouwen. In mycologenjargon heet dat: "bochtig aangehecht zijn". Anderen menen echter dat de genusnaam betrekking heeft op de hoedrand die bij vele soorten naar binnen is gekruld [15]. De soortnaam incanum is afkomstig uit het Latijn en betekent "bijna grijs" of "grijs wordend" [3]. Leptonia euchlora, Leptonia incana, Rhodophyllus euchlorus en Rhodophyllus incanus zijn synoniemen van Entoloma incanum [3]. Andere synoniemen zijn: Agaricus euchlorus, Agaricus incanus, Leptonia incanus, Agaricus murinus en Agaricus sowerbyi [13,14].Vruchtlichamen van de groensteelsatijnzwam kunnen worden verward met die van de grootsporige groensteelsatijnzwam (Entoloma verae). Deze soorten kunnen alleen op grond van microscopisch (0f DNA) onderzoek worden onderscheiden [3,7,11,16].

Vruchtlichamen van de groensteelsatijnzwam zijn waarschijnlijk giftig [4,15] en in ieder geval niet geschikt voor menselijke consumptie [17]. Ze hebben een onaangename geur die aan urine of keutels van muizen doet denken [1,4,6,15,16]. In de Angelsaksische wereld wordt de soort daarom "mousepee pinkgill" genoemd (de plaatjes van satijnzwammen kleuren roze) [5,15]. Waarnemers kunnen de geur echter verschillend ervaren. Op Duitse websites wordt deze omschreven als "naar kaas of verbrand hoorn" [2] of als "een mengsel van celluloid en zweetsokken" [3]. Spanjaarden denken ook aan de geur van kaas [12], maar sommige Fransen aan speculaas! [9]. In sommige gevallen is de geur zwak of afwezig [16].

1. Boniface T (2020) The use of odours in the identification of mushrooms and toadstools. Field Mycology 21:28-30.
2. Braungrüner Rötling, Braungruner Zärtling, Grüner Rötling. Document op 123pilzsuche.de.
3. Braungrüner Zärtling. Document op de.wikipedia.org.
4. Entoloma incanum – entolome à pied vert. Document op mycobota.org.
5. Fadnes P. Mousepee pinkgill Entoloma incanum (Fr.:Fr.) Hesl. Document op grasslandfungi.no.
6. Fuentes J (2015) Entoloma incanum (Fr.: Fr.) Hesler. Document op granadanatural.com.
7. Groensteelsatijnzwam Entoloma incanum. Document op natuurpunt.be.
8. Groensteelsatijnzwam. Tekst uit Overzicht van de Paddenstoelen in Nederland 1995, geplaatst op verspreidingsatlas.nl.
9. Huart D. Entoloma incanum (Fries : Fr.) Hesler - l'entolome à pied vert. Document op smnf.fr. [Société Mycologique du Nord de la France].
10. Kuo M (2013). Entoloma incanum. Document op mushroomexpert.com.
11. Liu X, Chen Q, Xiang Q, Gu Y, Han X, Xing R, Zhao R, He M (2025) Additions to the Entoloma (Agaricales, Entolomataceae) from China: Description of five species with one new to science. MycoKeys 123:89-103.
12. Lorés JA, Muñoz Sánchez JA (2018) Entoloma incanum (Fr.) Hesler. Document op micologica.barakaldo.org.
13. Meraldi P et al. Entoloma incanum (Fr.) Hesler (1967). Document op funghi-bormio.it.
14. Merino Alcántara D (2008) Entoloma incanum (Fr.) Hesler. Document op micobotanicajaen.com.
15. O'Reilly P. Entoloma incanum (Fr.) Hesler - Mousepee Pinkgill. Document op first-nature.com.
16. Tanchaud P (2023) Entoloma incanum (Fr.:Fr.) Hesler. Document op mycocharentes.fr.
17. Ubillos J (2020) Entoloma incanum. Document op fichasmicologicas.com.