Kaneelboleet (Gyroporus castaneus)




De kaneelboleet is een
relatief kleine boletensoort met witte poriën aan de onderzijde van de hoed. Bij oude exemplaren
wordt de poriënlaag strokleurig. De zwam kan een doorsnee van 10 cm krijgen,
maar wordt meestal niet groter dan 6 a 7 cm. Het hoedoppervlak is helderbruin,
kaneelkleurig en voelt fluwelig aan. De steel heeft dezelfde kleur als de hoed
of een iets lichtere tint. Er bestaan twee vormen van de paddenstoel: een vorm
met dikke steel (die van binnen van kamertjes voorzien en dus plaatselijk hol
is), en een vorm met een slankere steel (2). In Zuidhorn hebben we alleen de
slanke vorm gevonden. Kaneelboleten leven samen met eiken (4,9,10); het gaat dan om oude eikebomen; in jonge aanplant komt de soort niet
voor (6). De gastheerbomen leveren suikers aan de
paddenstoel en de paddenstoel levert water en mineralen aan de boom. Beide
partners hebben voordeel van deze verbintenis. Het mycelium van kaneelboleten
schijnt bij eiken dikwijls aanwezig te zijn maar slechts zelden vruchtlichamen
te vormen. De paddenstoel komt voor Europa en Noord Amerika (7). Voor Galicië en
Portugal is er een ondersoort met een afwijkend uiterlijk beschreven
die voorkomt in dennenbossen in de duinen (1). Volgens anderen is dat echter geen ondersoort, maar een aparte soort die Gyroporus amophilus (of "valse
kaneelboleet") moet heten (2).
Naam
Gyroporus
betekent "met ronde poriën", castaneus "kastanje-achtig"; dit verwijst naar de kastanjebruine
kleur. In het buitenland wordt de kaneelboleet meestal kastanjeboleet genoemd.
Men heeft voorgesteld om de kaneelboleet in drie verschillende soorten op
te splitsen: Gyroporus castaneus s.s.,
Gyroporus heterosporus en Gyroporus
microsporus (4). Dit voorstel is niet algemeen aanvaard.
Eetbaarheid
Van kaneelboleten wordt
beweerd dat ze eetbaar zijn en aangenaam smaken, maar dit wordt door anderen
betwist. Volgens sommige auteurs zijn de vruchtlichamen zelfs giftig (4). Dat laatste geldt
zeker voor de "valse kaneelboleet" Gyroporus amophilus (of Gyroporus castaneus var. amophilus) (2). In sommige landen (o.a. Noorwegen en de
Russische Federatie) staat Gyroporus
castaneus op de Rode Lijst en is het verzamelen ervan verboden. Ook in
Duitsland wordt hij beschouwd als een zeer zeldzame soort (2). De paddenstoel
is in Nederland met uitsterven bedreigd en heeft bescherming nodig (8).
Waar gevonden
Wij hebben kaneelboleten aangetroffen bij de
noordwestpunt van de Boslaan (in Zuidhorn).
Literatuur
1.
Castro ML, Freire L (1989) Gyroporus
castaneus (Bull.: Fr.) Quél. var.
amophilus Castro & Freire, var. nov. Anales Jardín Botánico de Madrid
45:549.
2. Graebner H u.ä. (z.j.) Hasen-Röhrling. Document op de.wikipedia.org.
3.
Gyroporus castaneus. Document op
en.wikipedia.org.
4.
Heinemann P, Rammeloo J (1979) Observations sur Gyroporus castaneus s.l. Bull Jardin Bot Nat Belg 49:435-447.
5.
Kaneelboleet. Document op natuurlexicon.be.
6. Koide RT, Xu B, Sharda J,
Lekberg Y, Ostiguy N (2006) Evidence of species interactions within an
ectomycorrhizal fungal community. New Phytol 165:305-316.
7. Murrill WA (1913)
Illustrations of Fungi XIII. Mycologia 5:1-5.
8.
Noordeloos M. Gyroporus, de
indigoboleet en kaneelboleet in Nederland. Document op entoloma.nl.
9. Watling R (1997) Myco-ecology
in Scotland. Bot J Scotl 49:357-366.
10. Watling R (2005) The fungi
of Scottish Western oakwoods. Bot J Scotl 57:155-165.
Terug naar de soortenlijst