Kaneelboleet (Gyroporus castaneus)

Kaneelboleten zijaanzichtKaneelboleet zijaanzicht 2Kaneelboleet onderzijdeOude kaneelboleet

De kaneelboleet is een relatief kleine boletensoort met witte poriën aan de onderzijde van de hoed.  Bij oude exemplaren wordt de poriënlaag strokleurig. De zwam kan een doorsnee van 10 cm krijgen, maar wordt meestal niet groter dan 6 a 7 cm. Het hoedoppervlak is helderbruin, kaneelkleurig en voelt fluwelig aan. De steel heeft dezelfde kleur als de hoed of een iets lichtere tint. Er bestaan twee vormen van de paddenstoel: een vorm met dikke steel (die van binnen van kamertjes voorzien en dus plaatselijk hol is), en een vorm met een slankere steel (2). In Zuidhorn hebben we alleen de slanke vorm gevonden. Kaneelboleten leven samen met eiken (4,9,10); het gaat dan om oude eikebomen; in jonge aanplant komt de soort niet voor (6).  De gastheerbomen leveren suikers aan de paddenstoel en de paddenstoel levert water en mineralen aan de boom. Beide partners hebben voordeel van deze verbintenis. Het mycelium van kaneelboleten schijnt bij eiken dikwijls aanwezig te zijn maar slechts zelden vruchtlichamen te vormen. De paddenstoel komt voor Europa en Noord Amerika (7). Voor Galicië en Portugal is er een ondersoort met een afwijkend uiterlijk beschreven die voorkomt in dennenbossen in de duinen (1). Volgens anderen is dat echter geen ondersoort, maar een aparte soort die Gyroporus amophilus (of "valse kaneelboleet") moet heten (2).

Naam

Gyroporus betekent "met ronde poriën", castaneus "kastanje-achtig"; dit verwijst naar de kastanjebruine kleur. In het buitenland wordt de kaneelboleet meestal kastanjeboleet genoemd. Men heeft voorgesteld om de kaneelboleet in drie verschillende soorten op te splitsen: Gyroporus castaneus s.s., Gyroporus heterosporus en Gyroporus microsporus (4). Dit voorstel is niet algemeen aanvaard.

Eetbaarheid

Van kaneelboleten wordt beweerd dat ze eetbaar zijn en aangenaam smaken, maar dit wordt door anderen betwist. Volgens sommige auteurs zijn de vruchtlichamen zelfs giftig (4). Dat laatste geldt zeker voor de "valse kaneelboleet" Gyroporus amophilus (of Gyroporus castaneus var. amophilus) (2). In sommige landen (o.a. Noorwegen en de Russische Federatie) staat Gyroporus castaneus op de Rode Lijst en is het verzamelen ervan verboden. Ook in Duitsland wordt hij beschouwd als een zeer zeldzame soort (2). De paddenstoel is in Nederland met uitsterven bedreigd en heeft bescherming nodig (8).

Waar gevonden

Wij hebben kaneelboleten aangetroffen bij de noordwestpunt van de Boslaan (in Zuidhorn).

Literatuur

1. Castro ML, Freire L (1989) Gyroporus castaneus (Bull.: Fr.) Quél. var. amophilus Castro & Freire, var. nov. Anales Jardín Botánico de Madrid 45:549.
2. Graebner H u.ä. (z.j.) Hasen-Röhrling. Document op de.wikipedia.org.
3. Gyroporus castaneus. Document op en.wikipedia.org.
4. Heinemann P, Rammeloo J (1979) Observations sur Gyroporus castaneus s.l. Bull Jardin Bot Nat Belg 49:435-447.
5. Kaneelboleet. Document op natuurlexicon.be.
6. Koide RT, Xu B, Sharda J, Lekberg Y, Ostiguy N (2006) Evidence of species interactions within an ectomycorrhizal fungal community. New Phytol 165:305-316.
7. Murrill WA (1913) Illustrations of Fungi XIII. Mycologia 5:1-5.
8. Noordeloos M. Gyroporus, de indigoboleet en kaneelboleet in Nederland. Document op entoloma.nl.
9. Watling R (1997) Myco-ecology in Scotland. Bot J Scotl 49:357-366.
10. Watling R (2005) The fungi of Scottish Western oakwoods. Bot J Scotl 57:155-165.

Terug naar de soortenlijst