Spitse knotszwam (Clavaria falcata) ?



De
spitse knotszwam is een opvallende, helderwitte paddenstoel
die in
schrale, onbemeste graslanden (3,8), en in bosachtige omgeving
tussen gras en mos langs paden (4,9,10) kan verschijnen. De soort is
karakteristiek voor oud, schraal, bemost grasland dat niet door boeren
wordt gebruikt (2,3). Het
vruchtlichaam
bestaat uit een lang, stok- of knotsvormig bovengedeelte en een
kortere, ronde, witachtige steel. Het knotsgedeelte staat rechtop, maar
de steel is min of meer horizontaal, en via een
"knik" aan de
knots gehecht (3). Zowel de steel als de knots zijn enigszins
doorschijnend en aan de binnenzijde hol. De vruchtlichamen hebben meestal een tamelijk spitse, maar
in enkele gevallen een meer afgeronde top.
Ze staan alleen of
in gering aantal bij elkaar, en groeien niet in bundels.
De paddenstoel kan 7 à 8 centimeter hoog en 2 tot 4
millimeter dik worden. Men
neemt aan dat het mycelium leeft van de afbraak van dood plantaardig
materiaal. Knotszwammen hebben een wijde
verspreiding:
van Spitsbergen in het Noorden (7) tot het Middellandse
Zeegebied (5), en van West Europa tot Zuid-Oost Azië (1).
Naam
De genusnaam Clavaria is
afgeleid van het Latijnse woord clava
dat "knots" betekent; de vruchtlichamen van de soorten uit dit genus zijn knotsvormig. De soortnaam falcata is een verbuiging van het Latijnse woord
falcatus
en betekent "sikkelvormig". Dit heeft wellicht betrekking op de "knik"
of "bocht" aan de onderzijde waardoor de paddenstoel behalve op een
knots ook op een sikkel lijkt. Clavaria
asterospora wordt door Nederlandse mycologen beschouwd als
een synoniem van Clavaria
falcata. Er zijn veel paddenstoelsoorten die op Calvaria falcata
lijken, bijvoorbeeld de wormvormige knotszwam (Clavaria fragilis).
Daarom hebben we achter de titel van deze pagina een
vraagteken gezet. Om een knotszwam met zekerheid op naam te kunnen
brengen
is microscopisch
onderzoek noodzakelijk.
Eetbaarheid/nut De
spitse knotszwam is veel te klein en te
zeldzaam om hem voor consumptie te verzamelen. Volgens de
meeste mensen hebben de vruchtlichamen geen opvallende geur (6), maar volgens anderen ruiken ze naar knoflook (1).
Waar gevonden We
hebben deze fraaie paddenstoel gevonden ten zuiden van
het wandelpad dat vanaf het zuidwestelijk einde van de Sportlaan in
westelijke richting door het Smitpark loopt. De zwammen
stonden in een vochtige grazige berm, op een nogal kale plek waar het
gras dun was en vermengd met mos. De gemeente had hier in
het najaar van 2013 snoeiafval van struiken en
bomen neergegooid,
en de vruchtlichamen stonden naast deze afvalhoop. De groeiplaats werd
door bomen overschaduwd.
Literatuur
1.
Maneevun
A, Sanoamuang N (2010) Monograph of eight simple-club shaped Clavaroid
fungi from Nam Nao National Park based on morphological and molecular
biological data. KKU Res J 15:258-270.
2. Milburn J a.o. Clavaria. Document op en.wikipedia.org.
3. Oertel
B, Fuchs HG (2001) Pilzfloristische Beobachtungen auf Magerwiesen und
Halbtrockenrasen im linksrheinischen Mittelgebirge: Clavariaceen sowie
weitere bemerkenswerte Asco- und Basidiomyceten. Z Mykol 67:179-212.
4. Oud M (2016)
Paddenstoelen van schrale weiden, bermen en dijken ook in bossen. Document op naturetoday.com.
5. Pancorbo F, Ribes MA
(2010) Setas de dunas mediterráneas. Bol Soc Micol Madrid 34:271-294.
6. Ribes MA
(2015 ) Clavaria
falcata Pers. (C.asterospora). Document op micobotanicajaen.com
7.
Shiryaev AG, Mukhin VA (2010) Clavarioid-type fungi from Svalbard:
Their spatial distribution in the European High Arctic. North American
Fungi 5:67-84.
8. Studt O u.Ä.
Keulchen. Document op de.wikipedia.org.
9. Tanchaud P (2015) Clavaria asterospora
Pat. Document op mycocharentes.fr.
10. Weiße
Spitzkeulchen. Document op 123pilze.de.
Terug naar de soortenlijst