Spitse knotszwam (Clavaria falcata) ?
Spitse knotszwam SmitparkSpitse knotszwam Smitpark 2Knotszwam detail
De spitse knotszwam is een opvallende, helderwitte paddenstoel die in schrale, onbemeste graslanden (3,8), en in bosachtige omgeving tussen gras en mos langs paden (4,9,10) kan verschijnen. De soort is karakteristiek voor oud, schraal, bemost grasland dat niet door boeren wordt gebruikt (2,3). Het vruchtlichaam bestaat uit een lang, stok- of knotsvormig bovengedeelte en een kortere, ronde, witachtige steel. Het knotsgedeelte staat rechtop, maar de steel is min of meer horizontaal, en via een "knik" aan de knots gehecht (3). Zowel de steel als de knots zijn enigszins doorschijnend en aan de binnenzijde hol. De vruchtlichamen hebben meestal een tamelijk spitse, maar in enkele gevallen een meer afgeronde top. Ze staan alleen of in gering aantal bij elkaar, en groeien niet in bundels. De paddenstoel kan 7 à 8 centimeter hoog en 2 tot 4 millimeter dik worden. Men neemt aan dat het mycelium leeft van de afbraak van dood plantaardig materiaal. Knotszwammen hebben een wijde verspreiding: van Spitsbergen in het Noorden (7) tot het Middellandse Zeegebied (5), en van West Europa tot Zuid-Oost Azië (1).
 
Naam
De genusnaam Clavaria is afgeleid van het Latijnse woord clava dat "knots" betekent; de vruchtlichamen van de soorten uit dit genus zijn knotsvormig. De soortnaam falcata is een verbuiging van het Latijnse woord falcatus en betekent "sikkelvormig". Dit heeft wellicht betrekking op de "knik" of "bocht" aan de onderzijde waardoor de paddenstoel behalve op een knots ook op een sikkel lijkt. Clavaria asterospora wordt door Nederlandse mycologen beschouwd als een synoniem van Clavaria falcata. Er zijn veel paddenstoelsoorten die op Calvaria falcata lijken, bijvoorbeeld de wormvormige knotszwam (Clavaria fragilis). Daarom hebben we achter de titel van deze pagina een vraagteken gezet. Om een knotszwam met zekerheid op naam te kunnen brengen is microscopisch onderzoek noodzakelijk.
 
Eetbaarheid/nut
 
De spitse knotszwam is veel te klein en te zeldzaam om hem voor consumptie te verzamelen. Volgens de meeste mensen hebben de vruchtlichamen geen opvallende geur (6), maar volgens anderen ruiken ze naar knoflook (1).

Waar gevonden 
We hebben deze fraaie paddenstoel gevonden ten zuiden van het wandelpad dat vanaf het zuidwestelijk einde van de Sportlaan in westelijke richting door het Smitpark loopt. De zwammen stonden in een vochtige grazige berm, op een nogal kale plek waar het gras dun was en vermengd met mos. De gemeente had hier in het najaar van 2013 snoeiafval van struiken en bomen neergegooid, en de vruchtlichamen stonden naast deze afvalhoop. De groeiplaats werd door bomen overschaduwd.

 Literatuur
1. Maneevun A, Sanoamuang N (2010) Monograph of eight simple-club shaped Clavaroid fungi from Nam Nao National Park based on morphological and molecular biological data. KKU Res J 15:258-270.

2. Milburn J a.o. Clavaria. Document op en.wikipedia.org.
3. Oertel B, Fuchs HG (2001) Pilzfloristische Beobachtungen auf Magerwiesen und Halbtrockenrasen im linksrheinischen Mittelgebirge: Clavariaceen sowie weitere bemerkenswerte Asco- und Basidiomyceten. Z Mykol 67:179-212.
4. Oud M (2016) Paddenstoelen van schrale weiden, bermen en dijken ook in bossen. Document op naturetoday.com.
5. Pancorbo F, Ribes MA (2010) Setas de dunas mediterráneas. Bol Soc Micol Madrid 34:271-294.
6. Ribes MA (2015 ) Clavaria falcata Pers. (C.asterospora). Document op micobotanicajaen.com
7. Shiryaev AG, Mukhin VA (2010) Clavarioid-type fungi from Svalbard: Their spatial distribution in the European High Arctic. North American Fungi 5:67-84.
8. Studt O u.Ä. Keulchen. Document op de.wikipedia.org.
9. Tanchaud P (2015) Clavaria asterospora Pat. Document op mycocharentes.fr.
10. Weiße Spitzkeulchen. Document op 123pilze.de.

Terug naar de soortenlijst