De weidechampignon is een saprofytisch levende paddenstoelsoort die in weiden en gazons, tuinen, parken, groenstroken, akkerranden en braakliggende akkers kan verschijnen. Het mycelium is warmteminnend en kan vanaf de maand juli vruchtlichamen vormen. Dikwijls gebeurt dit tijdens een warme periode na hevige regenval. De paddenstoel kan dan in één nacht massaal opschieten, meestal in flink aantal tegelijk, in de vorm van een heksenkring. Vader Cats schreef hierover: "Kampernoelj' of Duivelsbrood - wordt in weinig uren groot - Maar een nutte vrucht - die en rijpt niet mettervlucht". De dichter hield blijkbaar meer van appels, peren en pruimen dan van paddenstoelen. De hoed van de vruchtlichamen kan 5 tot 10 (in zeldzame gevallen 15) cm breed worden. Hij is in jonge toestand halfkogelvormig, later bol met een afgeplat centrum om zich tenslotte helemaal uit te spreiden. De kleur is wit tot grijswit. Bij veroudering neemt de hoed vanuit het centrum een bruinachtige tint aan en vormt de hoedhuid platliggende schubben (zie foto rechts). De hoedrand blijft meestal naar beneden gebogen of naar binnen omgevouwen, zelfs bij oude exemplaren (1). De plaatjes aan de onderzijde van de hoed zijn al spoedig dieproze van kleur. Later worden ze vanwege de rijping van de sporen chocoladebruin. De steel van de paddenstoel is 1 tot 2 cm breed en 4 tot 7 cm lang. Hij is wit, maar aan de basis soms enigszins geelachtig of okerkleurig. Rondom de steel is een hangende, broze ring aanwezig die bij oude exemplaren grotendeels kan verdwijnen. Het witte vlees van de paddenstoel verkleurt bij druk of beschadiging niet (11) of wordt een beetje roodachtig (9). Tijdens de eerste helft van de twintigste eeuw waren weidechampignons in onbemeste schapen-, koeien- en paardenweiden nog heel algemeen, maar tegenwoordig zijn ze veel zeldzamer. De anatomische ontwikkeling van de paddenstoel was het onderwerp van meerdere Amerikaanse onderzoeken (3,4,7)

Agaricus is een oude naam voor een paddenstoel. De soortnaam campestris is afgeleid van het Latijnse woord campus en betekent "op het veld groeiend". Psalliota campestris, Pratella campestris en Psalliota flocculosa zijn synoniemen van Agaricus campestris (1). De weidechampignon kan worden verward met de giftige karbolchampignon (Agaricus xanthoderma), maar bij die dubbelganger verkleurt het vlees van de steelbasis bij doorsnijden van wit naar geel. Karbolchampignons verspreiden bovendien een sterke, onaangename geur die aan lysol of carbolineum doet denken, terwijl de weidechampignon aangenaam ruikt (maar niet naar anijs!). De structuren van de vluchtige verbindingen die de champignongeur veroorzaken zijn vastgesteld (10).

Weidechampignons smaken uitstekend, maar oude exemplaren kan men beter niet verzamelen aangezien die dikwijls vliegenmaden bevatten (1). Wanneer ze op vervuilde grond groeien kunnen de vruchtlichamen ook zware metalen zoals kwik hebben opgehoopt (2).In Schotland werden plakjes van de paddenstoel toegepast bij de behandeling van brandwonden (9). Waterige extracten van weidechampignons bevatten stoffen, die de afgifte van insuline bevorderen en die insuline-achtige effecten hebben op de stofwisseling (5). Het werkingsmechanisme van deze stoffen is onbekend. Evenals vele andere paddenstoelsoorten bevatten weidechampignons bovendien een lectine of haemagglutinine, dat wil zeggen: een stof die bloed doet klonteren (8).

Wij hebben weidechanpignons aangetroffen in een groenstrook bij de hoek van de Hanckemalaan en de Burgemeester Geldermanlaan. De paddenstoelen verschenen daar inderdaad tijdens warm weer, na een periode van overvloedige regenval. In latere jaren kwam de soort er voor zover wij weten helaas nooit terug.

Literatuur