Zomersneeuw (Cladonia foliacea)
Zomersneeuw
Zomersneeuw is een opvallend korstmos dat vooral voorkomt in de duinen maar ook in stuifzanden en heidegebieden in het binnenland. Het ontleent zijn naam aan de grote (tot 3 cm bij 8 mm) geelgroene grondschubben, die bij droog weer omkrullen waardoor de witte of beige onderkant zichtbaar wordt.  Flinke oppervlakken in de duinen zien er dan uit alsof er iets wits op de grond uitgestrooid is. Dit korstmos vormt bijna nooit bekertjes of apotheciŽn (1,2). Binnen Europa komt zomersneeuw voor vanaf het Middellandse Zeegebied tot in ScandinaviŽ (1,2). De thalli van zomersneeuw bevatten usninezuur, een plantenstof die de groei van bacteriŽn en tumorcellen kan afremmen en die ook ontstekingsremmend werkt (3,9). Een andere plantenstof, fumaarprotocetraarzuur, verleent het korstmos bescherming tegen intensieve UV straling (4,9). Thalli van zomersneeuw scheiden bovendien onbekende stoffen af die de groei van concurrerende bladmossen beperken (7). Uit het feit dat plantenstoffen uit het korstmos met aceton geŽxtraheerd kunnen worden, en zomersneeuw deze behandeling overleeft, blijkt wel dat korstmossen bestand zijn tegen extreme omstandigheden! (5).  Op zomersneeuw kan de schimmel Syzygospora bachmanii parasiteren (8).

Naam

De genusnaam Cladonia is afgeleid van het Griekse woord klados, dat “spruit” betekent. De Latijnse soortnaam foliacea betekent “bladvormig” of “bladerrijk”. Door sommige auteurs worden twee ondersoorten (foliacea en endivifolia) van dit korstmos onderscheiden, maar het onderscheid is niet scherp en er komen vele tussenvormen voor (1,6).

Waar gevonden

Wij hebben zomersneeuw dikwijls gezien op wandelingen door de duinen. De foto werd gemaakt in het natuurgebied Bollekamer-Zuid op Texel.


Literatuur

1. Association FranÁaise de Lichťnologie. Cladonia foliacea (Huds.) Willd.  subsp. endiviifolia = Cladonia convoluta. Document op www.afl-lichenologie.fr.
2. Blšttrige Cladonie. Document op de.wikipedia.org.
3. Cavalloro V, Marrubini G, Stabile R, Rossi D, Linciano P, Gheza G, Assini S, Martino E, Collina S (2021) Microwave-assisted extraction and HPLC-UV-CD determination of (S)-usnic acid in Cladonia foliacea. Molecules 26:455.
4. Farkas E, Birů B, Szabů K, Veres K, Csintalan Z, Engel R (2020) The amount of lichen secondary metabolites in Cladonia foliacea (Cladoniaceae, lichenised Ascomycota). Acta Bot Hung 62:33-48.
5. Farkas E, Birů B, Csintalan Z, Veres K (2020) Acetone rinsing tolerance of the lichen species Cladonia foliacea is considerable. Lichenologist 52:325-327.
6. Gťrault A. Cladonia foliacea (Huds.) Willd. subsp. foliacea. Document op www.lichensmaritimes.org.
7. Giordano S, Alfano F, Basile A, Castaldo Cobianchi R (1999) Toxic effects of the thallus of the lichen Cladonia foliacea on the growth and morphogenesis of bryophytes. Cryptogamie Bryol 20:35-41.
8. Khadhri A, Mendili M, Araķjo MEM, Seaward MRD (2019) Comparative study of secondary metabolites and bioactive properties of the lichen Cladonia foliacea with and without the lichenicolous fungus Heterocephalacria bachmannii. Symbiosis 79:25-31.
9. Yilmaz M, TŁrk A÷, Tay T, KrvanÁ M (2004) The antimicrobial activity of extracts of the lichen Cladonia foliacea and its (-)-Usnic acid, atranorin, and fumarprotocetraric acid constituents. Z Naturforsch 59c:249-254.

Terug naar de soortenlijst